Yeni Nesil Sorularla Ücretsiz Online Test Çöz!
Online Test Çöz

Genetik Mühendisliği ve Biyoteknoloji - Test 3

12. Sınıf Biyoloji dersi Genden Proteine ünitesindeki Genetik Mühendisliği ve Biyoteknoloji konusuna yönelik bu üçüncü test; MEB 12.1.2.2, 12.1.2.3 ve konu kapsamıyla ilişkili değerlendirme becerileri doğrultusunda genetik mühendisliği ile biyoteknolojinin farklarını, gen aktarımı, gen klonlama, canlı klonlama, kök hücre, DNA parmak izi, gen terapisi, model organizmalar ve biyoteknolojik uygulamaların kullanım alanlarını MEB konu pekiştirme testlerindeki uzun soru kökü, öncüllü yapı, senaryo yorumlama ve güçlü çeldirici yaklaşımına yakın biçimde ölçmek amacıyla hazırlanmıştır. Sorular tamamen özgündür; öğrencinin yalnız kavram tanımasını değil, verilen bilgiler arasında ilişki kurarak çıkarım yapmasını da hedefler.

Soru
20
Süre
20 dk
Sınıf
12. Sınıf
Soru 1
Bir araştırma grubunda aynı tür bitkiler üzerinde aşağıdaki çalışmalar yapılmaktadır:

I. Zararlı böceklere karşı direnç sağlayan bir genin bitkiye aktarılması
II. Ürünlerin besin değerini artıracak genetik düzenlemelerin yapılması
III. Yüksek verimli iki bitki çeşidinin çaprazlanması
IV. Bitkinin DNA dizisinde istenen gen bölgesinin belirlenmesi

Buna göre verilen uygulamalardan hangileri doğrudan genetik materyalin incelenmesi ya da değiştirilmesiyle ilişkilidir?
A
I, II ve IV
B
I ve III
C
Yalnız III
D
I, II, III ve IV
E
II ve III
Soru 2
Bir kök hücre çalışmasında araştırmacılar, elde edilen hücrelerin sinir, kas ve kan hücrelerine dönüşebilme potansiyelini inceliyorlar.

Bu araştırmanın kök hücrelerin hangi özelliğini ortaya koymaya yönelik olduğu söylenebilir?
A
Bölünme özelliğinin bulunmadığını
B
Farklılaşma potansiyelini
C
Her zaman tüm genlerini kapattığını
D
DNA taşımadığını
E
Yalnız tek hücre tipine dönüşebildiğini
Soru 3
Bir biyoteknoloji laboratuvarında, insanlarda eksikliğinde hastalığa yol açan bir proteinin bakteriler aracılığıyla üretilmesi amaçlanmaktadır. Bunun için proteini şifreleyen insan geni belirlenmiş, uygun yöntemlerle bakteriye aktarılmış ve bakterilerin bu proteini üretmesi sağlanmıştır.

Bu süreçle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A
Üretilen proteinin insan yararına kullanılması biyoteknolojik uygulamadır
B
Bakterinin bütün genetik yapısı insan genetik yapısına dönüşmüştür
C
İstenen genin belirlenmesi genetik mühendisliğiyle ilişkilidir
D
Bakteri, aktarılan gen sayesinde ilgili proteini sentezleyebilir
E
Gen aktarımı modern biyoteknoloji yöntemlerinden yararlanılmasını gerektirir
Soru 4
Somatik hücre çekirdek transferiyle yapılan bir hayvan klonlama çalışmasında; A bireyinden vücut hücresi çekirdeği, B bireyinden çekirdeği çıkarılmış yumurta hücresi alınmış ve oluşan embriyo C bireyine yerleştirilmiştir.

Buna göre klonlanan yavrunun çekirdek DNA'sı bakımından en fazla benzerlik göstermesi beklenen birey hangisidir?
A
A bireyi
B
C bireyi
C
B ve C bireyleri eşit
D
B bireyi
E
A ve B bireyleri eşit
Soru 5
Aşağıdakilerden hangisi canlı klonlama ile gen klonlama arasındaki farkı en doğru açıklar?
A
Her iki yöntemde de yalnız proteinler çoğaltılır
B
Canlı klonlamada bütün bir organizmanın genetik olarak benzer kopyası hedeflenirken gen klonlamada belirli DNA bölgesinin çoğaltılması amaçlanır
C
Canlı klonlamada DNA kullanılmaz
D
İki yöntemin amacı ve ürünü tamamen aynıdır
E
Gen klonlamada mutlaka yeni bir canlı oluşturulur
Soru 6
Bir biyoteknolojik ürün geliştirme sürecinde aşağıdaki işlemler yapılmıştır:

I. İstenen özelliği sağlayan genin belirlenmesi
II. Genin uygun bir taşıyıcı sistemle hedef canlıya aktarılması
III. Hedef canlının istenen ürünü üretmesinin sağlanması
IV. Elde edilen ürünün sağlık alanında kullanılması

Bu basamakların genetik mühendisliği ve biyoteknoloji açısından değerlendirilmesiyle ilgili hangisi doğrudur?
A
Tüm basamaklar yalnız klasik fermantasyondur
B
İlk iki basamak genetik mühendisliği teknikleriyle, son basamaklar biyoteknolojik kullanım amacıyla yakından ilişkilidir
C
I ve II biyoteknolojiyle ilişkili değildir
D
Hiçbir basamak genetik materyalle ilişkili değildir
E
Yalnız IV genetik mühendisliğidir
Soru 7
Bir çiftlikte verimli bir erkek hayvandan alınan üreme hücreleri, doğal çiftleşme olmadan seçilen dişilere uygulanmaktadır. Amaç, istenen özelliklerin daha çok yavruya aktarılmasıdır.

Bu uygulama aşağıdakilerden hangisine örnektir?
A
Yapay döllenme
B
Canlı klonlama
C
Gen klonlama
D
Gen terapisi
E
DNA parmak izi
Soru 8
Bir bitkiye hastalıklara direnç sağlayan bir gen aktarıldıktan sonra bitkinin bu özelliği göstermeye başladığı belirlenmiştir.

Bu sonuçtan aşağıdakilerden hangisi çıkarılabilir?
A
Aktarılan gen uygun koşullarda bitki hücrelerinde işlev görmüştür
B
Bitki artık başka bir türe dönüşmüştür
C
Bitkinin kromozom sayısı kesinlikle değişmiştir
D
Bitkinin tüm genleri aktarılmış genle değiştirilmiştir
E
Gen aktarımı yalnız fenotipi etkiler, DNA'yı etkilemez
Soru 9
Bir araştırmacı, tarım bitkilerinin kuraklığa dayanıklılığını artırmak için farklı yöntemler denemektedir:

I. Kuraklığa dayanıklı bireyleri seçip kendi aralarında çaprazlamak
II. Başka bir canlıdan kuraklık direnciyle ilişkili geni bitkiye aktarmak
III. Bitkinin genetik materyalindeki ilgili gen bölgesini laboratuvarda düzenlemek

Bu uygulamalardan hangilerinde genetik materyale doğrudan laboratuvar müdahalesi söz konusudur?
A
Yalnız I
B
I ve III
C
II ve III
D
I ve II
E
I, II ve III
Soru 10
Bir öğrenci biyoteknolojiyle ilgili şu örnekleri veriyor:

I. Maya kullanılarak ekmek üretimi
II. Bakterilere insan geni aktarılarak hormon üretimi
III. Mikroorganizmalarla yoğurt üretimi
IV. Genetik yapısı değiştirilmiş bitki geliştirilmesi

Buna göre hangi örnekler modern biyoteknoloji kapsamında değerlendirilir?
A
I ve III
B
II ve IV
C
I, II ve III
D
Yalnız IV
E
I, II, III ve IV
Soru 11
Bir adli olayda olay yerinden alınan biyolojik örneğe ait DNA profili, üç şüphelinin DNA profilleriyle karşılaştırılmıştır. Araştırmacılar bazı DNA bölgelerindeki bireysel farklılıklardan yararlanarak eşleşme olup olmadığını incelemiştir.

Bu yöntemin kullanılabilmesini sağlayan temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?
A
DNA'nın yalnız kan hücrelerinde bulunması
B
Bütün insanların DNA dizisinin tamamen aynı olması
C
Bazı DNA bölgelerinin bireyler arasında farklılık gösterebilmesi
D
Proteinlerin DNA'dan daha kalıcı olması
E
Her bireyin farklı sayıda kromozoma sahip olması
Soru 12
Bir tarım araştırmasında böceklere dayanıklı bir bitki çeşidi geliştirilmiş ve tarlada böcek ilacı kullanımının azalabileceği öngörülmüştür.

Bu bilgiye dayanarak aşağıdaki sonuçlardan hangisine ulaşılabilir?
A
Genetik mühendisliği tarımla ilişkili değildir
B
Biyoteknoloji yalnız ürün miktarını azaltmak için kullanılır
C
Böcek direnci yalnız doğal seçilimle elde edilebilir
D
Gen aktarımı yapılan tüm bitkiler çevre için kesinlikle zararsızdır
E
Biyoteknolojik uygulamalar tarımsal üretimde bazı kimyasal girdilerin azaltılmasına katkı sağlayabilir
Soru 13
Bir bilim insanı, belirli bir genin farklı canlı türlerinde benzer işlevler gösterip göstermediğini araştırmak için laboratuvarda kolay yetiştirilebilen ve genetik özellikleri iyi bilinen bir canlı seçiyor.

Bu canlının araştırmada kullanılmasının temel nedeni hangisidir?
A
Mutasyon geçirmesinin mümkün olmaması
B
Model organizma olarak deneysel karşılaştırmaları kolaylaştırması
C
Hiçbir çevresel etkiden etkilenmemesi
D
Yalnız tek bir gene sahip olması
E
İnsanla genetik olarak tamamen aynı olması
Soru 14
Bir biyoteknoloji çalışmasında çevrede biriken petrol türevlerini parçalayabilen mikroorganizmalardan yararlanılmaktadır. Bu uygulamayla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A
Genetik mühendisliğinin bütün çevresel etkileri ortadan kaldırdığını gösterir
B
Mikroorganizmaların yalnız hastalık yapıcı olduğunu kanıtlar
C
Biyoteknolojinin çevre sorunlarının çözümünde kullanılabileceğini gösterir
D
Uygulamanın canlılardan yararlanmadığını gösterir
E
Biyoteknolojinin yalnız ilaç üretiminde kullanıldığını gösterir
Soru 15
Gen terapisi uygulanması planlanan bir hastada araştırmacılar önce hastalıkla ilişkili gen bölgesini belirlemiş, daha sonra sağlıklı gen kopyasının hedef hücrelere aktarılmasını amaçlamıştır.

Bu çalışmanın başarılı olabilmesi için aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi en doğrudan gereklidir?
A
Kromozom sayısının iki katına çıkarılması
B
Hedef hücrelerde DNA'nın tamamen yok edilmesi
C
Aktarılan genetik bilginin hedef hücrelerde işlev görebilmesi
D
Hastanın bütün genlerinin değiştirilmesi
E
Tüm vücut hücrelerinin aynı anda bölünmesi
Soru 16
DNA parmak izi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I. Bireylerin belirli DNA bölgelerindeki farklılıklardan yararlanılır.
II. Adli olaylarda biyolojik örneklerin karşılaştırılmasında kullanılabilir.
III. Akrabalık ilişkilerinin araştırılmasına katkı sağlayabilir.
IV. Bir bireyin bütün fiziksel özelliklerini kesin olarak belirler.
A
Yalnız IV
B
I ve IV
C
I, II, III ve IV
D
I, II ve III
E
II ve IV
Soru 17
Genetik mühendisliği ve biyoteknoloji uygulamalarının değerlendirilmesiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi en uygundur?
A
Sağladıkları yararların yanında sağlık, çevre ve etik boyutları da bilimsel verilerle değerlendirilmelidir
B
Genetik değişikliklerin çevresel etkileri hiçbir zaman araştırılmaz
C
Bu uygulamaların tamamı her koşulda yalnız olumlu sonuç verir
D
Biyoteknolojik ürünlerde güvenlik değerlendirmesine gerek yoktur
E
Toplumsal ve etik konular biyoteknolojiyle ilişkisizdir
Soru 18
Bir bilim insanı, belirli bir hastalıkla ilişkili gen bölgesinin çok sayıda kopyasını elde ettikten sonra bu DNA parçalarını ayrıntılı biçimde incelemektedir.

Bu çalışmada çok sayıda aynı DNA parçası elde edilmesinin temel yararı aşağıdakilerden hangisidir?
A
Canlının bütün genlerini birbirine dönüştürmek
B
Hücrelerin protein sentezini tamamen durdurmak
C
Kromozom sayısını artırmak
D
DNA'daki bütün mutasyonları kendiliğinden düzeltmek
E
İlgili gen bölgesinin analizini kolaylaştırmak
Soru 19
Bir canlı türünün model organizma olarak seçilmesinde aşağıdaki özelliklerden hangileri bilimsel çalışmaları kolaylaştırır?

I. Yaşam döngüsünün kısa olması
II. Çok sayıda döl verebilmesi
III. Genetik yapısının iyi bilinmesi
IV. Laboratuvar koşullarında yetiştirilebilmesi
A
Yalnız I
B
III ve IV
C
II ve III
D
I ve II
E
I, II, III ve IV
Soru 20
Kök hücrelerle ilgili aşağıdaki özellikler veriliyor:

I. Henüz tam olarak özelleşmemiş olabilirler.
II. Uygun koşullarda farklı hücre tiplerine dönüşebilirler.
III. Yenilenme ve bölünme yetenekleri tedavi araştırmalarında kullanılabilir.
IV. Her ortamda ve sınırsız biçimde çoğalırlar.

Bu özelliklerden hangileri kök hücrelerin doku ve organ onarımı çalışmalarında kullanılmasına gerekçe olarak gösterilebilir?
A
I ve IV
B
Yalnız IV
C
I, II ve III
D
II ve IV
E
I, II, III ve IV
20
soru