Yeni Nesil Sorularla Ücretsiz Online Test Çöz!
Online Test Çöz

Genetik Mühendisliği ve Biyoteknoloji - Test 7

12. Sınıf Biyoloji dersi Genden Proteine ünitesindeki Genetik Mühendisliği ve Biyoteknoloji konusuna yönelik bu yedinci test; zor düzey başlangıcı olarak MEB 12.1.2.2 ve 12.1.2.3 kazanımları doğrultusunda rekombinant DNA teknolojisi, gen klonlama basamakları, restriksiyon enzimi-DNA ligaz-vektör ilişkisi, transgenik canlılar, gen terapisi, kök hücre, canlı klonlama, DNA parmak izi, çevresel biyoteknoloji ve biyogüvenlik konularını çok adımlı çıkarım, deney sonucu yorumlama, karşılaştırma ve neden-sonuç ilişkisi üzerinden ölçmek amacıyla hazırlanmıştır. Sorular MEB'in üst düzey konu pekiştirme yaklaşımına benzer biçimde birden fazla bilgiyi aynı anda kullanmayı gerektirir ve tamamen özgündür.

Soru
20
Süre
30 dk
Sınıf
12. Sınıf
Soru 1
Bir transgenik canlıda aktarılan genin ürününün yalnız belirli bir dokuda sentezlenmesi istenmektedir.

Bu amaca ulaşmada aşağıdakilerden hangisinin önemi en fazladır?
A
Kromozom sayısının artırılması
B
Tüm hücrelerde aynı miktarda protein üretilmesi
C
Canlının bütün genlerinin silinmesi
D
Genin hangi hücrelerde ifade edileceğini belirleyen düzenleyici bölgelerin seçimi
E
Genin yalnız sitoplazmada bulunması
Soru 2
Bir gen klonlama deneyinde hedef gen ve plazmit aynı restriksiyon enzimiyle kesildikten sonra DNA ligaz eklenmemiştir. Buna rağmen plazmit ve hedef genin uçları kısa süreli olarak birbirine yaklaşabilmiştir.

Bu durumda aşağıdakilerden hangisi en doğru yorumdur?
A
DNA ligaz yalnız DNA'yı kesmek için gereklidir
B
Restriksiyon enzimi DNA parçalarını kalıcı olarak birleştirir
C
Uyumlu uçlar geçici olarak eşleşebilir ancak kalıcı rekombinant DNA oluşumu için DNA ligaz gerekir
D
Plazmit hedef gen olmadan protein sentezleyemez
E
Gen klonlamada plazmit kullanılmasına gerek yoktur
Soru 3
Bir gen terapisi çalışmasında sağlıklı gen hücreye aktarılmış, ilgili protein üretilmiş ancak hastalık belirtisi düzelmemiştir.

Bu sonuç aşağıdakilerden hangisini düşündürür?
A
Hücrede DNA bulunmamaktadır
B
Gen terapisi her durumda etkisizdir
C
Gen hücreye aktarılmamıştır
D
Tedavinin başarısı yalnız gen ve protein üretimine değil, ürünün doğru yerde ve yeterli düzeyde işlev görmesine de bağlı olabilir
E
Protein sentezi gerçekleştiyse hastalık kesinlikle düzelmelidir
Soru 4
Bir araştırmada kök hücrelerden elde edilen hücrelerin hedef dokuya benzer yapıya sahip olduğu, ancak doku içinde gerekli işlevi yeterince yerine getiremediği görülmüştür.

Bu sonuç aşağıdakilerden hangisini gösterir?
A
Morfolojik benzerliğin tek başına işlevsel farklılaşma için yeterli olmadığını
B
Kök hücrelerin farklılaşamadığını
C
Kök hücrelerin DNA taşımadığını
D
Hücre yapısının işlevle hiçbir ilişkisi olmadığını
E
Gen ifadesinin hücre işlevini etkilemediğini
Soru 5
Bir araştırmada, kök hücrelerin kas hücresine dönüşmesini sağlayan koşullar oluşturulduğunda kas proteinlerine ait genlerin etkinliğinin arttığı görülmüştür.

Bu bulgu aşağıdaki yargılardan hangisini destekler?
A
Farklılaşma sırasında tüm genler aynı düzeyde çalışır
B
Kas hücrelerinin genetik materyali kök hücrelerden tamamen farklıdır
C
Kök hücreler yalnız bölünür, farklılaşamaz
D
Kök hücrelerde DNA bulunmaz
E
Hücre farklılaşmasında genlerin farklı düzeylerde ifade edilmesi etkili olabilir
Soru 6
Bir biyoteknoloji şirketi aynı proteini üretmek için iki mikroorganizma türünü deniyor. X türü daha hızlı çoğalıyor ancak hedef proteini az üretiyor; Y türü daha yavaş çoğalıyor ancak proteini yüksek miktarda ve doğru yapıda üretiyor.

Endüstriyel üretim için seçim yapılırken aşağıdaki özelliklerden hangilerinin birlikte değerlendirilmesi en uygundur?
A
Yalnız kromozom sayısı
B
Yalnız üreme hızı
C
Sadece organizmanın doğal ortamı
D
Üreme hızı, ürün miktarı ve ürünün işlevsel doğruluğu
E
Yalnız hücre büyüklüğü
Soru 7
Bir genetik hastalıkta bozuk gen yalnız karaciğer hücrelerinde klinik belirtiye yol açmaktadır. Gen terapisi yapılacaksa aşağıdaki yaklaşımlardan hangisi en hedefe yönelik olacaktır?
A
Gen yerine herhangi bir protein eklemek
B
Yalnız kas hücrelerine gen aktarmak
C
Vücuttaki tüm hücrelerin DNA'sını değiştirmek
D
Sağlıklı genetik bilgiyi karaciğer hücrelerine etkili biçimde taşıyabilen bir vektör kullanmak
E
Kromozom sayısını artırmak
Soru 8
Bir biyoteknolojik ürünün geliştirilme sürecinde aşağıdaki basamaklar uygulanmıştır:

I. Hedef gen belirleniyor.
II. Gen vektöre yerleştiriliyor.
III. Vektör hedef hücreye aktarılıyor.
IV. Ürün sentezi kontrol ediliyor.
V. Ürünün insan ve çevre üzerindeki etkileri değerlendiriliyor.

Bu basamaklardan hangileri doğrudan genetik mühendisliği, hangileri biyoteknolojik uygulama ve biyogüvenlik süreciyle ilişkilidir?
A
I, II ve III genetik mühendisliği; IV biyoteknolojik üretim; V biyogüvenlik değerlendirmesidir
B
Yalnız V genetik mühendisliğidir
C
III ve IV genetik bilgiyle ilişkisizdir
D
Tüm basamaklar yalnız doğal seçilimdir
E
I ve II yalnız klasik biyoteknolojidir
Soru 9
Bir transgenik bitkide hedef genin DNA'da bulunduğu saptanmış ancak bitkide beklenen yeni özellik gözlenmemiştir.

Bu durum aşağıdakilerden hangileriyle açıklanabilir?

I. Genin ifade edilmemesi
II. Gen ürününün yeterli düzeyde oluşmaması
III. Genin uygun düzenleyici bölgeyle ilişkilendirilmemiş olması
A
I, II ve III
B
Yalnız III
C
I ve II
D
II ve III
E
Yalnız I
Soru 10
Bir biyoteknoloji uygulamasında yüksek verim sağlayan yeni bir özellik geliştirilmiştir. Ancak bu özelliğin yakın akraba yabani türlere geçebilme ihtimali olduğu belirlenmiştir.

Bu bulgu öncelikle hangi konunun değerlendirilmesini gerekli kılar?
A
Hücre zarındaki fosfolipitlerin
B
Gen akışı ve ekolojik etkilerin
C
Proteinlerin amino asit sayısının
D
Ribozomların yapısının
E
Yalnız ürünün renginin
Soru 11
Bir klonlama çalışmasında çekirdek vericisi olan X bireyi koyu renk tüylü, yumurta hücresi vericisi Y bireyi açık renk tüylü, taşıyıcı Z bireyi ise benekli tüylüdür. Yavruda çekirdek DNA'sına bağlı bir tüy rengi özelliğinin X'e benzemesi aşağıdakilerden hangisiyle en iyi açıklanır?
A
Klonlamada DNA kullanılmamasıyla
B
Çevresel etkilerin çekirdek DNA'sını tamamen değiştirmesiyle
C
Çekirdek DNA'sının temel kaynağının X bireyi olmasıyla
D
Taşıyıcı bireyin tüm kalıtsal özellikleri yavruya aktarmasıyla
E
Yumurta hücresinin çekirdeğinin korunmuş olmasıyla
Soru 12
Bir biyoteknolojik ürünün çevreye salınmasından önce kontrollü denemeler yapılması aşağıdakilerden hangilerini amaçlayabilir?

I. Hedef dışı canlılara etkisini belirlemek
II. Genin çevrede yayılma olasılığını değerlendirmek
III. Ürünün beklenen özelliği gösterip göstermediğini incelemek
IV. Biyogüvenlik açısından riskleri belirlemek
A
I ve II
B
II ve IV
C
I, II, III ve IV
D
III ve IV
E
Yalnız I
Soru 13
Bir plazmit üzerinde hedef genin bulunduğu doğrulanmış, fakat plazmit bakteri içinde çoğalamamıştır. Bu durumda aşağıdakilerden hangisinin doğrudan azalması beklenir?
A
Bakterinin hücre zarına sahip olması
B
Rekombinant DNA'nın oluşmuş olması
C
Hedef genin çok sayıda kopyasının elde edilmesi
D
Hedef genin plazmite bağlanmış olması
E
DNA ligazın daha önce çalışmış olması
Soru 14
Bir araştırmacı, aynı genetik hastalığın iki farklı hasta grubunda farklı hücre tiplerini etkilediğini belirlemiştir. Her iki gruba aynı gen terapisi vektörü uygulandığında yalnız bir grupta başarılı sonuç elde edilmiştir.

Bu durum öncelikle aşağıdakilerden hangisini gösterir?
A
Gen aktarımında DNA'nın rolü olmadığını
B
Gen terapilerinde hedef hücrelerin önemsiz olduğunu
C
Vektörlerin yalnız bakterilerde kullanılabildiğini
D
Vektör seçiminin hedef hücre tipine uygun olması gerektiğini
E
Aynı genetik hastalığın her hastada aynı hücreleri etkilediğini
Soru 15
Bir tarım araştırmasında üç bitki grubu karşılaştırılıyor:

A grubu: Genetik müdahale yapılmamış
B grubu: Zararlı böceklere direnç geni aktarılmış
C grubu: B grubuyla aynı gen aktarılmış ancak genin ifade edilmesini sağlayan düzenleyici bölge çalışmıyor

Tüm gruplar aynı zararlı böceğe maruz bırakıldığında hangi sonuç en güçlü biçimde beklenir?
A
C grubunda gen olmadığı için DNA bulunmaması
B
A grubunun B'den daha dayanıklı olması
C
Üç grubun kesinlikle aynı sonucu vermesi
D
B grubunun A ve C'ye göre daha dayanıklı olması
E
C grubunun B'den daha fazla direnç göstermesi
Soru 16
Bir araştırmada insanlara ait X geni bakteriyel plazmite aktarılmıştır. Deney sonunda dört farklı bakteri grubu elde edilmiştir:

I. Plazmit taşımayan bakteriler
II. Boş plazmit taşıyan bakteriler
III. X genini taşıyan rekombinant plazmite sahip bakteriler
IV. X genini taşıyan fakat ilgili proteini üretmeyen bakteriler

Araştırmacı, X geninin bakteride işlevsel olarak ifade edildiğini göstermek istiyorsa hangi grupta hangi bulguyu aramalıdır?
A
I ve II. gruplarda aynı proteinin üretildiğini
B
III. grupta X genine ait proteinin sentezlendiğini
C
IV. grupta protein sentezinin tamamen durduğunu
D
II. grupta X geninin bulunduğunu
E
I. grupta plazmit sayısının arttığını
Soru 17
Bir canlı klonlama deneyinde çekirdek vericisi ile oluşan bireyin çekirdek DNA'sı büyük ölçüde aynı olmasına rağmen yaşam süresi ve bazı fiziksel özellikleri farklı bulunmuştur.

Bu sonuç aşağıdakilerden hangisini destekler?
A
Fenotipin oluşumunda genetik yapı yanında çevresel ve gelişimsel etkenlerin de rol oynadığını
B
Klonlamada genetik bilginin hiçbir önemi olmadığını
C
Klon bireylerin çekirdek DNA'larının tamamen farklı olduğunu
D
Taşıyıcı bireyin çekirdek DNA'sını tamamen değiştirdiğini
E
DNA'nın özelliklerin oluşumuyla ilişkisiz olduğunu
Soru 18
Bir DNA profili analizinde olay yerinden alınan örneğin incelenen tüm bölgeleri K kişisiyle eşleşmiş, L ve M kişilerinde ise bazı bölgeler farklı çıkmıştır.

Bu sonuçla ilgili en uygun değerlendirme hangisidir?
A
L ve M kesinlikle aynı kişidir
B
DNA profili bireyler arasında hiçbir farklılık göstermez
C
K kişisinin örneğin kaynağı olma olasılığı diğerlerine göre daha güçlü biçimde desteklenir
D
Kişilerin bütün genleri karşılaştırılmıştır
E
DNA profili yalnız protein yapısını belirlemek için kullanılır
Soru 19
Bir araştırmacı, iki farklı genetik mühendisliği uygulamasını karşılaştırıyor:

I. Hastalıkla ilişkili genin hücrelerde düzeltilmesi
II. İnsan proteinini üretmek üzere bakteriye gen aktarılması

Bu iki uygulamanın ortak özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
A
İkisinde de mutlaka canlı klonlama yapılması
B
Genetik materyale hedefli müdahale içermeleri
C
İkisinin de yalnız klasik biyoteknoloji olması
D
İkisinde de DNA kullanılmaması
E
İkisinin de yalnız bitkilerde yapılması
Soru 20
Bir araştırmada hedef genin bakteriye aktarılması için iki farklı plazmit kullanılmıştır. Birinci plazmit bakteriye kolay giriyor ancak hedef geni kararlı biçimde taşımıyor; ikinci plazmit daha zor giriyor fakat hedef geni kararlı biçimde taşıyor ve çoğalabiliyor.

Bu durumda en uygun değerlendirme hangisidir?
A
Vektörler gen klonlamada işlevsizdir
B
Plazmitlerin hedef gen taşımasına gerek yoktur
C
Hedef genin kararlılığı üretimi etkilemez
D
Vektör seçiminde hücreye giriş kadar genin kararlı taşınması ve çoğalması da önemlidir
E
Yalnız hücreye giriş hızı önemlidir
20
soru