Yeni Nesil Sorularla Ücretsiz Online Test Çöz!
Online Test Çöz

Genetik Mühendisliği ve Biyoteknoloji - Test 8

12. Sınıf Biyoloji dersi Genden Proteine ünitesindeki Genetik Mühendisliği ve Biyoteknoloji konusuna yönelik bu sekizinci test; MEB 12.1.2.2 ve 12.1.2.3 kazanımları doğrultusunda rekombinant DNA teknolojisi, vektör seçimi, gen klonlama basamakları, gen ifadesi, transgenik canlılar, gen terapisi, canlı klonlama, kök hücre, DNA parmak izi, biyogüvenlik ve etik değerlendirme konularını çok öncüllü deney senaryoları, süreçte hata bulma, neden-sonuç analizi ve karşılaştırma sorularıyla üst düzeyde ölçmek amacıyla hazırlanmıştır. Test, MEB müfredat sınırları içinde kalırken öğrencinin birden fazla bilgiyi birlikte kullanmasını ve verilen deneysel verilerden güvenilir çıkarımlar yapmasını hedefler.

Soru
20
Süre
30 dk
Sınıf
12. Sınıf
Soru 1
Bir gen terapisi denemesinde aynı sağlıklı gen iki farklı vektörle hastanın hedef hücrelerine gönderiliyor. Vektör A hücreye yüksek oranda giriyor ancak gen kısa sürede etkisizleşiyor. Vektör B daha az hücreye ulaşıyor fakat gen uzun süre işlev görüyor.

Tedavinin kalıcı etkisi hedefleniyorsa hangi özellik özellikle önem kazanır?
A
Kromozom sayısının artırılması
B
Genin hücreye ulaştıktan sonra ifade edilmemesi
C
Aktarılan genin hedef hücrelerde uzun süre işlevsel kalabilmesi
D
Yalnız ilk anda çok sayıda hücreye girmek
E
Vektörün bütün vücut hücrelerine ulaşması
Soru 2
Bir gen klonlama deneyinde hedef gen ve plazmit aynı restriksiyon enzimiyle kesilmiş, DNA ligaz kullanılarak birleştirilmiş ve rekombinant plazmit bakteriye aktarılmıştır. Buna rağmen bakteriler hedef proteini üretmemiştir.

Bu sonucun olası nedenleri arasında;

I. Aktarılan genin uygun düzenleyici bölgeyle ilişkilendirilmemiş olması
II. Genin bakteride transkribe edilememesi
III. Bakterinin hedef geni taşımasına rağmen translasyonun gerçekleşmemesi

ifadelerinden hangileri yer alabilir?
A
II ve III
B
I, II ve III
C
Yalnız I
D
Yalnız III
E
I ve II
Soru 3
Bir kök hücre deneyinde hücrelerin A ortamında sinir hücresine, B ortamında kas hücresine benzer özellikler kazandığı görülmüştür. Genetik analizde iki grubun temel DNA dizilerinin büyük ölçüde aynı olduğu saptanmıştır.

Bu sonuç aşağıdaki yargılardan hangisini destekler?
A
Farklılaşma yalnız kromozom sayısındaki değişimle açıklanır
B
Kök hücreler farklılaşırken DNA'larını kaybeder
C
Aynı DNA'ya sahip hücreler farklı özellik gösteremez
D
Kas ve sinir hücrelerinin DNA'sı tamamen farklıdır
E
Farklı hücre tiplerinin oluşmasında gen ifadesindeki farklılıklar etkili olabilir
Soru 4
Bir adli DNA analizinde olay yeri örneği ile bir şüphelinin DNA profili birçok bölgede eşleşmiş ancak bir bölgede farklılık bulunmuştur.

Bu durumda en uygun bilimsel yaklaşım hangisidir?
A
Protein analizinin DNA analizinden bağımsız olduğunu varsaymak
B
Tek farklılığı göz ardı ederek kesin eşleşme ilan etmek
C
Kromozom sayısını değiştirmek
D
Sonucu kesin kabul etmek yerine örnek kalitesi ve ek DNA bölgeleriyle analizi doğrulamak
E
DNA profilini tamamen geçersiz saymak
Soru 5
Bir biyoteknolojik ürünün geliştirilmesinde aşağıdaki sonuçlar elde edilmiştir:

I. Hedef canlıda istenen özellik oluşmuştur.
II. Ürünün hedef dışı bazı canlıları etkileyebileceği görülmüştür.
III. Genin yakın akraba yabani türlere geçme olasılığı saptanmıştır.
IV. Ürün ekonomik açıdan yüksek verim sağlamaktadır.

Bu verilere göre hangi yaklaşım en bilimsel olanıdır?
A
II ve III nedeniyle hiçbir bilimsel değerlendirme yapmadan ürünü reddetmek
B
I varsa çevresel risklerin önemsiz olduğunu kabul etmek
C
Yalnız IV'e bakarak ürünü doğrudan yaygınlaştırmak
D
Ekonomik verim varsa biyogüvenlik değerlendirmesine gerek olmadığını düşünmek
E
I ve IV'ün yararlarını, II ve III'ün olası riskleriyle birlikte değerlendirmek
Soru 6
Bir genetik mühendisliği uygulamasında belirli bir genin ifade edilmesi yalnız karaciğer hücrelerinde istenmektedir.

Aşağıdaki yaklaşımlardan hangisi bu amaca en uygun olur?
A
Genin tüm hücrelerde aynı düzeyde çalışmasını sağlamak
B
Karaciğere özgü düzenleyici bölge kullanmak
C
Genin yalnız hücre dışında bulunmasını sağlamak
D
Canlının bütün genlerini değiştirmek
E
Kromozom sayısını artırmak
Soru 7
Bir kök hücre çalışmasında hücreler hedef dokuya benzeyen yapısal özellikler kazanmış ancak ilgili dokunun temel fizyolojik işlevini gerçekleştirememiştir.

Bu sonuç aşağıdaki hangi yorumla en iyi açıklanır?
A
Kök hücrelerin hiçbir koşulda farklılaşamadığı
B
Yapısal benzerliğin tam işlevsel farklılaşma için tek başına yeterli olmadığı
C
Hücre işlevlerinin gen ifadesiyle ilişkili olmadığı
D
Hedef dokuya benzeyen hücrelerde DNA bulunmadığı
E
Farklılaşmanın yalnız hücre şekliyle tamamlandığı
Soru 8
Bir gen terapisi uygulamasında hastalığa yol açan gen yalnız belirli bir doku grubunda belirti oluşturmaktadır. Buna rağmen kullanılan vektör tüm vücut hücrelerine yayılmaktadır.

Bu durum aşağıdakilerden hangisini öncelikle gündeme getirir?
A
Hedef dışı hücrelere gereksiz gen aktarımı ve olası yan etkileri
B
Vektörün yalnız bakterilerde çalışabileceğini
C
Bütün hücrelerin aynı hastalığı oluşturduğunu
D
Gen terapisinde hedef hücre seçiminin önemsiz olduğunu
E
Sağlıklı genin hiç ifade edilmemesi gerektiğini
Soru 9
Bir biyoteknoloji araştırmasında elde edilen veriler bir uygulamanın yüksek verim sağladığını, ancak toplumda etik kaygılar oluşturduğunu göstermektedir.

Bu durumda aşağıdaki yaklaşımlardan hangisi en uygundur?
A
Ekonomik kazancı tek değerlendirme ölçütü yapmak
B
Yalnız verim yüksek olduğu için diğer tüm kaygıları yok saymak
C
Toplumsal etkilerin biyoteknolojiyle ilgisiz olduğunu kabul etmek
D
Etik kaygı varsa bilimsel verileri tamamen reddetmek
E
Teknik başarı yanında etik ve toplumsal değerlendirmeleri de dikkate almak
Soru 10
Bir genetik mühendisliği deneyinde hedef genin plazmite doğru biçimde bağlandığı ve bakteriye aktarıldığı doğrulanmıştır. Ancak bakteriler çoğaltıldıkça bazı hücrelerde plazmitin kaybolduğu görülmüştür.

Bu durum gen klonlama açısından öncelikle hangi soruna yol açar?
A
Restriksiyon enziminin DNA'yı kesememesine
B
Hedef genin tüm bakteri kuşaklarında kararlı biçimde korunamamasına
C
Hedef genin plazmite bağlanmamış olmasına
D
Bakterilerin protein sentezi yapamamasına
E
DNA ligazın hiç kullanılmamış olmasına
Soru 11
Bir araştırmada aynı hedef gen iki farklı bakteri türüne aktarılmıştır. Her iki türde de gen transkribe edilmiş fakat yalnız birinde işlevsel protein üretilmiştir.

Bu sonuç aşağıdakilerden hangisini düşündürür?
A
Gen aktarıldığında translasyon her zaman aynı sonucu verir
B
Transkripsiyonun gerçekleşmesinin tek başına işlevsel protein üretimini garanti etmediğini
C
mRNA oluştuysa protein mutlaka işlevseldir
D
Genetik bilgi hücre tipinden bağımsız olarak aynı şekilde kullanılır
E
İki bakteri türünün protein sentez mekanizmaları tamamen aynıdır
Soru 12
Bir rekombinant DNA çalışmasında hedef genin plazmite bağlandığı doğrulanmış, ancak plazmitin bakteri içinde çoğalmasını sağlayan bölgenin işlevsiz olduğu saptanmıştır.

Bu durumda aşağıdakilerden hangisi en çok etkilenir?
A
Hedef genin plazmite bağlanmış olması
B
Hedef genin nükleotit dizisi
C
Bakterinin ribozomlarının yapısı
D
Hedef genin bakteri içinde çok sayıda kopyasının elde edilmesi
E
DNA ligazın birleştirme yapmış olması
Soru 13
Bir transgenik bitkinin yakın akraba yabani türlerle çaprazlanabildiği ve aktarılan genin bazı yabani bireylere geçtiği görülmüştür.

Bu bulgu aşağıdakilerden hangisinin doğrudan kanıtıdır?
A
Bitkinin kromozom sayısının değiştiğinin
B
Genetik mühendisliğinin hiçbir yarar sağlamadığının
C
Bütün yabani türlerin transgenik olduğunun
D
Aktarılan genin bütün canlılara geçtiğinin
E
Gen akışının gerçekleşebildiğinin
Soru 14
Bir araştırmada iki farklı gen terapisi yaklaşımı karşılaştırılıyor:

I. Sağlıklı genin hedef hücrelere eklenmesi
II. Bozuk gen bölgesinin doğrudan düzeltilmesi

Bu iki yaklaşımın ortak amacı aşağıdakilerden hangisidir?
A
Kromozom sayısını artırmak
B
Yalnız belirtileri geçici olarak azaltmak
C
Hedef hücrelerin DNA'sını ortadan kaldırmak
D
Bütün genleri değiştirmek
E
Hastalığın genetik temelini hedefleyerek hücresel işlevi düzeltmek
Soru 15
Bir araştırma grubunda aynı hedef gene sahip iki farklı plazmit kullanılmaktadır. P plazmiti bakteriye kolay giriyor ancak bakteri içinde kararlı biçimde çoğalamıyor. Q plazmiti bakteriye daha düşük oranda giriyor fakat hücre içinde kararlı biçimde çoğalıyor.

Amaç hedef genin çok sayıda kopyasını elde etmek olduğuna göre hangi yorum daha uygundur?
A
Plazmitin hücre içinde çoğalabilmesi gen klonlamayı etkilemez
B
İki plazmitin de hedef geni taşıması gereksizdir
C
P plazmiti her koşulda daha uygundur çünkü yalnız hücreye giriş önemlidir
D
Q plazmiti, hücre içinde kararlı çoğalabildiği için gen klonlama açısından daha elverişli olabilir
E
Vektör seçimi yalnız protein sentezi sonrası önemlidir
Soru 16
Somatik hücre çekirdek transferiyle oluşturulan bir klonda çekirdek DNA'sı verici bireyle büyük ölçüde aynıdır. Buna rağmen klonun gelişim hızının ve bazı özelliklerinin vericiden farklı olduğu belirlenmiştir.

Bu durum aşağıdaki hangi iki kavramın birlikte etkili olabileceğini gösterir?
A
Yalnız taşıyıcı bireyin genleri
B
Genetik yapı ve çevresel/gelişimsel etkenler
C
Yalnız yumurta hücresinin çekirdeği
D
Yalnız DNA dizisi ve kromozom sayısı
E
Genetik yapıdan bağımsız rastgele protein sentezi
Soru 17
Bir biyoteknoloji firması aynı proteini üretmek için üç sistem deniyor:

X: Hızlı çoğalıyor, protein miktarı yüksek ancak protein işlevsiz.
Y: Yavaş çoğalıyor, protein miktarı düşük ancak protein işlevsel.
Z: Orta hızda çoğalıyor, yeterli miktarda ve işlevsel protein üretiyor.

Endüstriyel üretim açısından en dengeli seçim hangisidir?
A
Yalnız çoğalma hızına göre X sistemi
B
Yalnız protein miktarına göre X sistemi
C
Z sistemi
D
X sistemi
E
Y sistemi
Soru 18
Bir biyoteknolojik ürün için yapılan değerlendirmede şu sonuçlar elde edilmiştir:

I. Beklenen işlevi başarıyla yerine getiriyor.
II. İnsan sağlığı açısından kısa vadede sorun göstermiyor.
III. Çevrede uzun vadeli etkileri henüz bilinmiyor.
IV. Üretim maliyeti düşüktür.

Bu bilgilerle en uygun karar hangisidir?
A
I ve IV varsa diğer veriler önemsizdir
B
Ekonomik maliyet güvenlik değerlendirmesinden daha önemlidir
C
Uzun vadeli çevresel etkiler araştırılmadan yalnız I, II ve IV'e bakarak kesin güvenli kabul edilmemelidir
D
II varsa çevresel etkilerin araştırılmasına gerek yoktur
E
III bilinmiyorsa ürün kesinlikle zararlıdır
Soru 19
Bir canlı klonlama deneyinde çekirdek vericisinin genomu bilinmesine rağmen yavrunun bazı metabolik özellikleri beklenenden farklı çıkmıştır.

Bu durumun açıklanmasında aşağıdakilerden hangisinin dikkate alınması gerekir?
A
Klonlamada çekirdek DNA'sının kullanılmaması
B
Çevrenin gen ifadesi üzerinde hiçbir etkisinin bulunmaması
C
Genlerin ifade edilme düzeylerinin gelişim ve çevre koşullarından etkilenebilmesi
D
Genetik bilginin metabolizmayla ilişkili olmaması
E
Yavrunun bütün genlerinin taşıyıcı bireyden gelmesi
Soru 20
Bir transgenik bitki geliştirme çalışmasında üç farklı hat elde edilmiştir:

K hattı: Hedef gen bulunuyor ve yüksek düzeyde ifade ediliyor.
L hattı: Hedef gen bulunuyor ancak ifade edilmiyor.
M hattı: Hedef gen bulunmuyor.

Beklenen yeni özelliğin yalnız K hattında görülmesi aşağıdaki çıkarımlardan hangisini en güçlü biçimde destekler?
A
Bir gen DNA'da bulunduğu anda mutlaka fenotip oluşturur
B
M hattının tüm genetik yapısı K hattıyla aynıdır
C
Genin DNA'da bulunmasının yanında işlevsel olarak ifade edilmesi de fenotip için gereklidir
D
L hattında DNA bulunmamaktadır
E
Gen ifadesi fenotip üzerinde etkili değildir
20
soru