Yeni Nesil Sorularla Ücretsiz Online Test Çöz!
Online Test Çöz

Genetik Mühendisliği ve Biyoteknoloji - Test 9

12. Sınıf Biyoloji dersi Genden Proteine ünitesindeki Genetik Mühendisliği ve Biyoteknoloji konusuna yönelik bu dokuzuncu ve final test; MEB 12.1.2.2 ve 12.1.2.3 kazanımları doğrultusunda rekombinant DNA teknolojisi, gen klonlama, restriksiyon enzimi-DNA ligaz-vektör ilişkisi, gen ifadesi, transgenik canlılar, gen terapisi, canlı klonlama, kök hücre, DNA parmak izi, çevresel biyoteknoloji, biyogüvenlik ve etik boyutları çok adımlı deney analizi, süreç hatası bulma, karşılaştırmalı çıkarım ve kanıta dayalı değerlendirme sorularıyla en üst düzeyde ölçmek amacıyla hazırlanmıştır. Serinin zirve testi olan bu çalışma, öğrencinin birden fazla biyolojik bilgiyi aynı anda kullanarak güvenilir sonuçlara ulaşmasını hedefler.

Soru
20
Süre
30 dk
Sınıf
12. Sınıf
Soru 1
Bir transgenik bitkide hedef genin DNA'da bulunduğu ve mRNA'sının oluştuğu doğrulanmıştır. Buna rağmen beklenen protein saptanamamıştır.

Bu durumda sorun en olası olarak hangi basamakta olabilir?
A
DNA'nın hücrede bulunması aşamasında
B
Plazmitin kesilmesi aşamasında
C
Translasyon veya proteinin kararlı biçimde oluşması aşamasında
D
Transkripsiyonun başlaması aşamasında
E
Genin DNA'ya aktarılması aşamasında
Soru 2
Bir gen terapisi vektörü hedef dokudaki hücrelerin %80'ine ulaşmakta ancak hedef dışı dokularda da yoğun olarak birikmektedir. Başka bir vektör hedef dokunun %55'ine ulaşmakta fakat hedef dışı dokulara çok az gitmektedir.

Güvenlik ve hedefleme birlikte düşünüldüğünde hangi değerlendirme daha uygundur?
A
Birinci vektör her durumda daha iyidir çünkü yalnız oran önemlidir
B
İkinci vektör, hedef dışı etkiyi azaltması nedeniyle bazı durumlarda daha güvenli olabilir
C
Vektör seçimi yalnız kromozom sayısına göre yapılır
D
Gen terapilerinde güvenlik değerlendirmesi gerekmez
E
Hedef dışı dağılımın hiçbir önemi yoktur
Soru 3
Bir araştırmada aynı gen iki farklı bakteriye aktarılmıştır. Her iki bakteride de mRNA oluşmuş ancak yalnız birinde işlevsel protein üretilebilmiştir.

Bu durum aşağıdakilerden hangisini en doğru biçimde gösterir?
A
Gen aktarımında translasyonun önemi yoktur
B
mRNA oluştuğunda protein mutlaka işlevsel olur
C
Genetik bilgi hücre tipinden bağımsız olarak her zaman aynı sonucu verir
D
İki bakterinin protein sentez sistemleri tamamen aynıdır
E
Transkripsiyonun gerçekleşmesinin tek başına işlevsel protein üretimini garanti etmediğini
Soru 4
Bir biyoteknolojik ürün için aşağıdaki veriler elde edilmiştir:

I. Ürün beklenen özelliği göstermektedir.
II. İnsan sağlığı açısından kısa vadeli testlerde sorun görülmemiştir.
III. Hedef dışı türlerde bazı etkiler gözlenmiştir.
IV. Ekonomik getirisi yüksektir.

Bu verilere göre aşağıdaki sonuçlardan hangisi en uygundur?
A
I ve IV varsa biyogüvenlik değerlendirmesi gereksizdir
B
Kısa vadeli sağlık testleri çevresel riskleri ortadan kaldırır
C
Ürün teknik olarak başarılı olsa da hedef dışı etkiler nedeniyle çevresel değerlendirmeler sürdürülmelidir
D
Ekonomik getiri yüksekse diğer veriler önemsizdir
E
Hedef dışı etki varsa ürün kesinlikle zararlıdır
Soru 5
Bir gen terapisi çalışmasında sağlıklı gen hedef hücrelere başarıyla aktarılmıştır. Ancak tedavi sonrası ilgili protein yalnız kısa süre üretilmiş ve daha sonra üretim durmuş, hastalık belirtileri geri dönmüştür.

Bu durum aşağıdakilerden hangisini en güçlü biçimde düşündürür?
A
Hastalık belirtilerinin genlerle ilişkili olmadığını
B
Gen terapilerinde protein üretiminin önemsiz olduğunu
C
Sağlıklı genin hücreye hiç girmediğini
D
Vektörün yalnız bakterilerde çalışabildiğini
E
Aktarılan genin hedef hücrelerde uzun süreli ve kararlı ifade edilmesinin sağlanamadığını
Soru 6
Genetik mühendisliği ve biyoteknolojinin birlikte kullanıldığı bir uygulama için aşağıdaki süreç verilmiştir:

I. Hedef gen belirleniyor.
II. Gen uygun vektöre aktarılıyor.
III. Hedef hücreye ulaştırılıyor.
IV. Ürün sentezleniyor.
V. Ürün saflık, etkinlik ve güvenlik açısından test ediliyor.

Bu süreç aşağıdakilerden hangisini en iyi gösterir?
A
Genetik mühendisliğiyle biyoteknolojinin ilişkisiz olduğunu
B
Biyogüvenliğin ürün geliştirmeyle ilgisiz olduğunu
C
Genetik bilginin belirlenmesinden güvenli biyoteknolojik ürüne uzanan çok aşamalı bir süreci
D
DNA kullanılmadan ürün üretilebildiğini
E
Yalnız klasik biyoteknoloji basamaklarını
Soru 7
Bir DNA parmak izi çalışmasında aynı bireyden alınan iki örnek farklı laboratuvarlarda incelenmiş ve sonuçlar küçük farklılıklar göstermiştir.

Bilimsel olarak en uygun yaklaşım hangisidir?
A
DNA parmak izinin güvenilmez olduğunu ilan etmek
B
İki örneğin kesinlikle farklı bireylere ait olduğunu kabul etmek
C
Kromozom sayısını karşılaştırmak
D
Protein sentez hızını ölçmek
E
Teknik hata ve örnek kalitesi olasılıklarını değerlendirip analizi standart koşullarda tekrarlamak
Soru 8
Bir genetik hastalıkta hastalığa yol açan gen bozukluğu belirlenmiş ancak hastalığın ortaya çıkmasında çevresel etkenlerin de rol oynadığı gösterilmiştir.

Gen terapisiyle ilgili hangi yorum en uygundur?
A
Çevresel etkenler DNA ile ilişkisiz olduğu için önemsizdir
B
Gen düzeltildiğinde her bireyde aynı sonuç kesin olarak ortaya çıkar
C
Genetik bozukluğu düzeltmek önemli olsa da hastalık sonucunu çevresel etkenler de etkileyebilir
D
Gen terapisi çevresel etkenleri otomatik olarak ortadan kaldırır
E
Hastalık genetikse çevrenin hiçbir etkisi olamaz
Soru 9
Bir kök hücre deneyinde hücrelerin hedef dokuya benzeyen şekil ve yapısal özellikler kazandığı, ancak dokuya özgü temel proteini yeterli miktarda üretmediği belirlenmiştir.

Bu sonuç aşağıdakilerden hangisini gösterir?
A
Hedef doku hücrelerinde protein sentezinin gerçekleşmediğini
B
Kök hücrelerin DNA taşımadığını
C
Hücre şeklinin bütün işlevleri belirlediğini
D
Farklılaşmada gen ifadesinin önemsiz olduğunu
E
Yapısal farklılaşmanın işlevsel farklılaşma için tek başına yeterli olmadığını
Soru 10
Bir gen klonlama deneyinde hedef gen plazmite doğru biçimde bağlanmış ve bakteri hücresine aktarılmıştır. Ancak bakteriler çoğaltıldıkça hedef geni taşıyan hücrelerin oranı giderek azalmıştır.

Bu sorunun en olası nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A
DNA ligazın hiç görev yapmamış olması
B
Bakterilerin DNA taşımaması
C
Hedef genin plazmite hiç bağlanmamış olması
D
Rekombinant plazmitin bakteri kuşaklarında kararlı biçimde korunamaması
E
Restriksiyon enzimlerinin protein sentezini durdurması
Soru 11
Bir DNA profilleme çalışmasında olay yeri örneğiyle K kişisi 12 bölgenin 11'inde eşleşmiş, L kişisi 12 bölgenin 7'sinde eşleşmiştir.

Bu durumda en uygun bilimsel yaklaşım hangisidir?
A
Tek bir farklılığı görmezden gelmek
B
K kişisi için ek doğrulama analizleri yapmak ve sonucu kesinlik derecesiyle değerlendirmek
C
L kişisini kesin kaynak kabul etmek
D
DNA profillemenin kimlik belirlemede kullanılamadığını söylemek
E
11 eşleşme olduğu için doğrudan kesin hüküm vermek
Soru 12
Somatik hücre çekirdek transferiyle oluşturulan bir klon bireyin çekirdek DNA'sı vericiyle çok benzerdir. Buna rağmen bazı metabolik özellikler ve yaşam süresi farklı bulunmuştur.

Bu sonuç hangi çıkarımı destekler?
A
Fenotipin yalnız çekirdek DNA'sıyla değil, gelişimsel ve çevresel etkenlerle de şekillendiğini
B
Klon bireyin tüm genlerinin taşıyıcıdan geldiğini
C
Yumurta hücresinin çekirdeği korunmuştur
D
Genetik yapı fenotipi hiç etkilemez
E
Klonlamada çekirdek DNA'sının önemsiz olduğunu
Soru 13
Bir araştırmada gen aktarılmış bakterilerden üretilen protein miktarı yüksek olmasına rağmen proteinin büyük kısmı yanlış katlanmış ve işlevsizdir.

Bu durumda üretim sisteminin geliştirilmesi için öncelikle hangi hedefe odaklanmak daha uygundur?
A
Kromozom sayısını değiştirmek
B
Yalnız bakterilerin sayısını artırmak
C
Proteinin doğru katlanmasını ve işlevsel yapı kazanmasını sağlayan koşulları iyileştirmek
D
Protein sentezini tamamen durdurmak
E
Genin bakteriden çıkarılmasını sağlamak
Soru 14
Bir rekombinant DNA deneyinde restriksiyon enzimi doğru çalışmış, hedef gen ve plazmit kesilmiş ancak DNA ligaz enzimi işlevsizdir.

Bu durumda aşağıdakilerden hangisi gerçekleşebilir ancak hangisi tamamlanamaz?
A
Plazmit bakteriye aktarılır ve mutlaka protein üretilir
B
Restriksiyon enzimi gen ifadesini artırır
C
Uyumlu uçlar oluşabilir ancak kararlı rekombinant DNA tamamlanamaz
D
DNA ligaz DNA'yı keser ancak birleştiremez
E
Hedef gen kesilemez ancak plazmit birleşir
Soru 15
Bir biyoteknoloji şirketi üç üretim sistemi karşılaştırıyor:

X: Çok yüksek ürün miktarı, düşük işlevsellik
Y: Orta ürün miktarı, yüksek işlevsellik ve yüksek saflık
Z: Yüksek ürün miktarı, orta işlevsellik ve düşük saflık

İnsanlarda kullanılacak bir protein ilacı için en uygun sistem hangisidir?
A
Y sistemi
B
Yalnız çoğalma hızına göre Z sistemi
C
X sistemi
D
Z sistemi
E
Yalnız ürün miktarına göre X sistemi
Soru 16
Bir transgenik canlıda aktarılan gen yalnız belirli dokularda ifade edilmektedir. Aynı gen başka bir çalışmada tüm dokularda ifade edilmiştir.

Bu fark en çok aşağıdakilerden hangisiyle ilişkilidir?
A
Genin amino asitlerden oluşmasıyla
B
Kromozom sayısının mutlaka farklı olmasıyla
C
Canlıların DNA taşımamasıyla
D
Restriksiyon enzimlerinin ribozomlarda çalışmasıyla
E
Kullanılan düzenleyici bölgelerin farklı olmasıyla
Soru 17
Bir transgenik bitkinin tarla denemesinde aşağıdaki sonuçlar elde edilmiştir:

I. Hedef zararlıya karşı direnç artmıştır.
II. Hedef dışı bazı böcek türlerinde popülasyon azalması görülmüştür.
III. Aktarılan gen yakın akraba yabani bireylere geçmiştir.
IV. Ürün verimi artmıştır.

Bu verilere göre bilimsel değerlendirme yapılırken hangi yaklaşım izlenmelidir?
A
Gen akışı görüldüğünde tüm teknoloji bilimsel inceleme yapılmadan reddedilmelidir
B
Yalnız verim artışı dikkate alınmalıdır
C
I ve IV'ün yararları ile II ve III'ün biyogüvenlik riskleri birlikte değerlendirilmelidir
D
Yalnız hedef dışı böcekler dikkate alınmalıdır
E
Hedef zararlıya direnç varsa diğer bulgular önemsizdir
Soru 18
Bir biyoteknoloji uygulamasında yüksek verim sağlanmasına rağmen ürünün uzun vadeli çevresel etkileri bilinmemektedir.

Bu durumda aşağıdaki yaklaşımlardan hangisi MEB düzeyinde bilimsel değerlendirmeye en uygundur?
A
Belirsizliği ürünün kesin zararlı olduğunun kanıtı saymak
B
Verim yüksek olduğu için ürünü kesin güvenli kabul etmek
C
Uzun vadeli çevresel etkiler araştırılıncaya kadar kontrollü değerlendirmeleri sürdürmek
D
Çevresel etkileri ekonomik verimden önemsiz kabul etmek
E
Biyogüvenlik değerlendirmesini gereksiz görmek
Soru 19
Bir kök hücre çalışmasında hücrelerin hedef dokuya ait bazı proteinleri ürettiği ancak elektriksel uyarılara beklenen yanıtı vermediği görülmüştür.

Bu sonuç aşağıdakilerden hangisini destekler?
A
Hücrelerin kesinlikle farklılaşmadığını
B
Hedef dokuda protein sentezi gerçekleşmediğini
C
Kök hücrelerin genetik materyal taşımadığını
D
Protein sentezinin hücresel işlevle ilişkili olmadığını
E
Belirli proteinlerin üretilmesinin tam işlevsel farklılaşma için tek başına yeterli olmadığını
Soru 20
Bir araştırmada hedef genin bakteride yüksek miktarda protein üretmesi amaçlanmıştır. Hedef gen üç farklı plazmite yerleştirilmiştir:

P: Bakteriye kolay giriyor ancak hücre içinde kararsız.
R: Hücre içinde kararlı ancak genin ifade edilmesini sağlayan düzenleyici bölgesi zayıf.
S: Hücreye orta düzeyde giriyor, kararlı çoğalıyor ve güçlü düzenleyici bölge taşıyor.

Amaç hem genin korunması hem de yüksek protein üretimi olduğuna göre en uygun vektör hangisidir?
A
P ve R plazmitleri eşit derecede uygundur
B
S plazmiti
C
P plazmiti
D
Yalnız hücreye girişe göre P plazmiti
E
R plazmiti
20
soru