Yeni Nesil Sorularla Ücretsiz Online Test Çöz!
Online Test Çöz

Kemosentez - Test 8

12. Sınıf Biyoloji dersi Canlılarda Enerji Dönüşümleri ünitesindeki Kemosentez konusuna yönelik bu sekizinci test; MEB 12.2.3.1 kazanımı doğrultusunda kemosentezin enerji ve karbon basamakları, inorganik maddelerin oksidasyonu, oksidatif fosforilasyon, CO₂ özümlemesi, H₂S'nin fotosentez ve kemosentezde farklı görevleri, nitrifikasyonun ardışık basamakları, hidrotermal baca ekosistemleri, kemoototrof bakteriler ile diğer canlılar arasındaki ekolojik ilişkiler ve fotosentez-kemosentez karşılaştırmalarını ileri düzey veri ve deney sorularıyla ölçer. Sorular resmî MEB ders kitabı, beceri temelli etkinlikler ve konu pekiştirme testlerindeki çıkarım mantığına yakın fakat tamamen özgündür.

Soru
20
Süre
30 dk
Sınıf
12. Sınıf
Soru 1
Bir kemosentetik bakterinin yaşadığı ortama CO₂ izotopla işaretlenerek veriliyor. Bir süre sonra sentezlenen organik maddelerde işaretli karbon saptanıyor.

Bu deney aşağıdakilerden hangisini doğrudan gösterir?
A
ATP'nin karbon atomu taşıdığını
B
Organik maddenin karbonunun CO₂'den sağlandığını
C
Işığın zorunlu olduğunu
D
Enerjinin CO₂'nin oksidasyonundan geldiğini
E
H₂S'nin karbon kaynağı olduğunu
Soru 2
Kemosentez ve fotosentez için aşağıdaki özellikler verilmiştir:

I. ATP sentezi
II. CO₂ özümleme
III. Işık kullanımı
IV. Oksidatif fosforilasyon
V. Ototrof beslenme

Buna göre yalnız kemosenteze ait özellik hangisidir?
A
III
B
V
C
IV
D
I
E
II
Soru 3
Bir bakteri kültüründe amonyak miktarı sürekli azalırken nitrit önce artıyor, sonra sabitleniyor; nitrat ise giderek artıyor.

Nitritin bir süre sonra sabit kalması aşağıdakilerden hangisiyle açıklanabilir?
A
Nitritin oluşma ve nitrata dönüşme hızlarının birbirine yaklaşmasıyla
B
Nitrit bakterilerinin tamamen yok olmasıyla
C
Klorofil miktarının sabitlenmesiyle
D
Nitrat bakterilerinin ışık kullanmaya başlamasıyla
E
Amonyağın organik maddeye doğrudan dönüşmesiyle
Soru 4
Bir hidrotermal baca ekosisteminde kemosentetik bakteriler H₂S'yi oksitleyerek organik madde üretmektedir. Bakterilerin H₂S'ye erişimi kesildiğinde önce ATP üretimi, daha sonra organik madde sentezi azalıyor.

Bu sıralama neyi gösterir?
A
H₂S'nin doğrudan glikoz olduğunu
B
Işığın ATP üretiminin temel kaynağı olduğunu
C
Enerji üretim basamağının organik madde sentezinden önce geldiğini
D
CO₂'nin H₂S'ye dönüştüğünü
E
Klorofilin organik madde sentezini başlattığını
Soru 5
Bir nitrifikasyon ortamında başlangıçta yalnız nitrit bakterileri bulunurken daha sonra nitrat bakterileri de ekleniyor. Amonyak miktarı sabit hızla ortama veriliyor.

Nitrat bakterileri eklendikten sonra aşağıdaki değişimlerden hangisi beklenir?
A
Nitrit oluşumunun tamamen durması
B
Fotofosforilasyonun başlaması
C
Klorofil miktarının artması
D
Nitritin birikme eğiliminin azalması ve nitrat oluşumunun artması
E
Amonyağın doğrudan nitrata dönüşmesi
Soru 6
Üç bakteri kültüründe aşağıdaki koşullar oluşturuluyor:

K: CO₂ + NH₃ + O₂
L: CO₂ + NO₂⁻ + O₂
M: CO₂ + H₂S + O₂

Üç kültürde de ışık yoktur ve organik madde sentezi gözlenmektedir.

Bu verilerden aşağıdakilerden hangisine kesin olarak ulaşılır?
A
Üç kültürde de enerji, inorganik maddelerin oksidasyonundan sağlanmaktadır
B
Organik maddenin karbonu NH₃, NO₂⁻ ve H₂S'den gelir
C
Üç kültürde de aynı inorganik ürün oluşur
D
Üç kültür aynı bakteri türünü içerir
E
Üç kültürde de fotosentez gerçekleşmektedir
Soru 7
Bir araştırmada bakterilerin yaşadığı ortamda H₂S, O₂ ve CO₂ miktarları ayrı ayrı azaltılıyor. H₂S azaltıldığında ATP üretimi; CO₂ azaltıldığında organik madde sentezi; O₂ azaltıldığında ise H₂S oksidasyonu belirgin biçimde düşüyor.

Bu verilere göre aşağıdaki sonuçlardan hangisi en kapsamlıdır?
A
O₂ yalnız organik madde sentezinde kullanılır
B
H₂S organik maddenin karbon kaynağıdır
C
Kemosentez ışığa bağımlı bir süreçtir
D
CO₂ kemosentezde tek enerji kaynağıdır
E
Enerji üretimi, oksidasyon ve karbon özümlemesi birbirine bağlı fakat farklı girdilere bağımlı basamaklardır
Soru 8
Bir canlıda H₂S kullanımı gözlenmektedir. Canlının fotosentez mi yoksa kemosentez mi yaptığını ayırt etmek isteyen bir araştırmacı aşağıdaki bilgilerden hangisine öncelikle bakmalıdır?
A
Canlının yalnız hücre zarına sahip olup olmadığına
B
H₂S'nin ortamda bulunup bulunmadığına
C
Ortamda su bulunup bulunmadığına
D
Canlının tek hücreli olup olmadığına
E
H₂S'nin hidrojen-elektron kaynağı mı yoksa enerji kaynağı mı olarak kullanıldığına
Soru 9
Bir kemosentetik canlıda aşağıdaki olaylardan hangileri ışık bulunmadan gerçekleşebilir?

I. İnorganik madde oksidasyonu
II. Oksidatif fosforilasyon
III. CO₂ özümleme
IV. Fotofosforilasyon
A
I ve IV
B
I, II ve III
C
II ve IV
D
I, II, III ve IV
E
III ve IV
Soru 10
Bir araştırmacı 'Bu bakteri kemosentez yapıyor.' sonucuna ulaşmak istiyor.

Aşağıdaki bulgulardan hangisi bu sonuç için tek başına yetersizdir?
A
Kimyasal enerji kullanması
B
CO₂ tüketmesi
C
Karanlıkta organik madde sentezlemesi
D
Bakterinin ATP üretmesi
E
İnorganik madde oksitlemesi
Soru 11
Kemosentetik bakterilerin ekosistemlerdeki rolüyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I. Bazı madde döngülerine katkı sağlarlar.
II. Işık olmayan ortamlarda birincil üretim yapabilirler.
III. Bazı tüketicilerin dolaylı enerji kaynağını oluşturabilirler.
IV. Atmosferin temel O₂ kaynağıdırlar.
A
III ve IV
B
I, II ve III
C
I ve IV
D
I, II, III ve IV
E
II ve IV
Soru 12
Bir deneyde kemosentetik bakterilere sırasıyla şu işlemler uygulanıyor:

1. CO₂ artırılıyor → organik madde sentezi artıyor.
2. CO₂ daha da artırılıyor → sentez değişmiyor.
3. İnorganik enerji kaynağı artırılıyor → sentez yeniden artıyor.

Bu sonuç nasıl yorumlanır?
A
Kemosentez minimum faktörlerden etkilenmez
B
Her aşamada yalnız ışık sınırlayıcıdır
C
İnorganik madde karbon kaynağıdır
D
CO₂ enerji kaynağıdır
E
İlk aşamada CO₂, son aşamada enerji kaynağı sınırlayıcı hâle gelmiştir
Soru 13
Bir kemosentetik bakteride CO₂ özümleme enzimi çalışmıyor; fakat inorganik madde oksidasyonu ve ATP üretimi sürüyor.

Bu bakteride aşağıdakilerden hangisinin birikme eğilimi göstermesi beklenebilir?
A
Klorofilin
B
Organik maddenin
C
CO₂'den sentezlenen glikozun
D
Fotofosforilasyon ürünlerinin
E
Kullanılamayan ATP'nin
Soru 14
Bir kemosentetik bakterinin oksitleyebildiği inorganik madde değiştiriliyor. Yeni verilen madde oksitlenemiyor; buna rağmen ortamda CO₂ ve O₂ yeterli.

Bu durumda aşağıdakilerden hangisi beklenir?
A
Kloroplast oluşması
B
Enerji üretiminin azalmasına bağlı olarak organik madde sentezinin yavaşlaması
C
Organik maddenin yeni inorganik maddeden doğrudan sentezlenmesi
D
CO₂'nin enerji kaynağı olarak kullanılmaya başlaması
E
Işığa bağımlı fotosentezin zorunlu olarak başlaması
Soru 15
Bir kemosentetik bakteride aşağıdaki değişiklikler yapılıyor:

I. İnorganik enerji kaynağı kaldırılıyor.
II. CO₂ ortamda tutuluyor.
III. Işık şiddeti artırılıyor.

Bu durumda aşağıdakilerden hangisi beklenir?
A
Işık artışı enerji kaynağının yerini tamamen alır
B
Işık artmasına rağmen enerji kazanımı ve organik madde sentezi azalır
C
Klorofil sentezi zorunlu hâle gelir
D
Fotosentez zorunlu olarak başlar
E
CO₂ doğrudan ATP'ye dönüşür
Soru 16
Bir kemosentetik bakteride enerji kaynağı olan inorganik madde miktarı artırılıyor. ATP üretimi artıyor ancak CO₂ tüketimi değişmiyor. Daha sonra CO₂ miktarı artırıldığında organik madde sentezi yükseliyor.

Bu deneyin en uygun yorumu hangisidir?
A
İnorganik madde karbon kaynağıdır
B
İlk aşamada CO₂ sınırlayıcıdır; enerji üretimi tek başına sentezi artıramamıştır
C
CO₂ yalnız ATP üretiminde kullanılır
D
İlk aşamada ışık sınırlayıcıdır
E
Kemosentez yalnız CO₂ arttığında başlar
Soru 17
Bir ortamda X bakterileri amonyağı nitrite, Y bakterileri nitriti nitrata dönüştürmektedir. Y bakterilerinin etkinliği aniden durdurulursa aşağıdaki değişimlerden hangisi beklenir?
A
Nitrit birikiminin artması
B
Klorofil sentezinin hızlanması
C
Amonyak oluşumunun tamamen durması
D
X bakterilerinin fotosenteze başlaması
E
Nitrat miktarının artmaya devam etmesi
Soru 18
Bir kemosentetik bakterinin ortamında CO₂ azaltılıyor, ancak H₂S ve O₂ miktarları artırılıyor. ATP üretimi yükselirken organik madde sentezi düşüyor.

Bu sonuç aşağıdakilerden hangisini destekler?
A
Işığın ATP üretimini belirlediğini
B
H₂S'nin organik maddenin karbon kaynağı olduğunu
C
Kemosentezde organik madde sentezi gerçekleşmediğini
D
CO₂'nin yalnız enerji üretiminde kullanıldığını
E
Enerji üretimi ile karbon özümlemesinin farklı girdilere bağlı olduğunu
Soru 19
Bir kemosentetik bakteride inorganik madde oksidasyonu artarken ATP üretimi değişmiyor. Aynı anda organik madde sentezi de sabit kalıyor.

Bu sonuç aşağıdakilerden hangisini en güçlü biçimde düşündürür?
A
İnorganik madde oksidasyonunun ATP ile ilgisiz olduğunu
B
Oksidasyondan açığa çıkan enerjinin ATP sentezine aktarılmasında bir sınırlama bulunduğunu
C
Klorofil miktarının arttığını
D
CO₂'nin enerji kaynağı olduğunu
E
Bakterinin fotosentez yapmaya başladığını
Soru 20
Hidrotermal baca çevresinde yaşayan dev tüp solucanlarının dokularında kemosentetik sülfür bakterileri bulunmaktadır. Solucan, bakterilere H₂S ve O₂ taşırken bakteriler organik madde üretmektedir.

Bu birliktelikle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A
Bakteriler heterotrof olduğu için organik madde üretemez
B
Solucan H₂S'yi doğrudan glikoza çevirir
C
H₂S bakterilerin temel karbon kaynağıdır
D
Bakteriler kimyasal enerjiyle organik madde üretirken solucan bu üretimden yararlanabilir
E
Bakteriler ışık enerjisi kullanmak zorundadır
20
soru