Soru 1

I. Dünya Savaşı'nın Osmanlı Devleti ve Batılı İtilaf Devletleri üzerindeki etkilerini karşılaştıran bir tarihçi, Osmanlı'nın tamamen yıkılırken, İtilaf Devletleri'nin galip gelmelerine rağmen ciddi krizler yaşadığını belirtir. Bu karşılaştırmada, İtilaf Devletleri'nin savaş sonrası karşılaştığı krizlerin temel niteliği nedir?

A

Yenilen devletlerden alınan savaş tazminatlarının yetersiz kalması

B

Demografik kayıplar, ekonomik borç yükü ve toplumsal huzursuzluk gibi sorunların, kazanılan zafere rağmen uzun vadeli istikrarsızlık potansiyeli taşıması

C

Sömürge imparatorluklarının hızla dağılması ve ekonomik çöküş

D

Uluslararası siyasetteki etkin güçlerini kaybetmeleri

E

Tarım ve sanayi üretiminde büyük bir gerileme yaşamaları

Soru 2

I. Dünya Savaşı'nın Osmanlı Devleti üzerindeki en çarpıcı politik sonucu, çok uluslu ve teokratik imparatorluk yapısından, modern, ulus-devlet temelli bir Cumhuriyete geçiş sürecinin başlamasıdır. Bu dönüşümde, Wilson İlkeleri'nin 'her ulusun kendi kaderini tayin etme hakkı' prensibinin, Türk Millî Mücadelesi'nin meşruiyet zeminini güçlendirme açısından taşıdığı önem nedir?

A

Türk milletinin monarşik yönetime olan bağlılığını güçlendirmesi

B

Türklerin Anadolu'daki varlığını ve egemenlik iddialarını uluslararası platformda meşrulaştırma aracı olması

C

Azınlıkların bağımsız devlet kurma taleplerini teşvik ederek Osmanlı'nın dağılmasını hızlandırması

D

Uluslararası alanda Osmanlı İmparatorluğu'nun toprak bütünlüğünün korunmasına destek sağlaması

E

Emperyalist devletlerin işgal hareketlerine uluslararası hukuki bir dayanak sunması

Soru 3

I. Dünya Savaşı sonrası uluslararası barışı ve işbirliğini sağlamak amacıyla kurulan Milletler Cemiyeti'nin (Cemiyet-i Akvam) temel kuruluş felsefesi, Wilson İlkeleri'nde ifade edilen idealist yaklaşıma dayanıyordu. Ancak Cemiyet'in I. Dünya Savaşı'nın sonuçlarını kalıcı barışa dönüştürmedeki başarısızlığının en önemli nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

A

Cemiyet'in askeri güce sahip olmaması

B

Cemiyet'in Avrupa dışındaki sorunlara yeterince eğilmemesi

C

Cemiyet'in kararlarının oybirliğiyle alınmak zorunda olması

D

Cemiyet'in sadece galip devletlerin çıkarlarını temsil etmesi

E

ABD gibi kurucu önemli bir devletin Cemiyet'e üye olmaması ve üye devletlerin ulusal çıkarlarını evrensel barışın önüne koyması

Soru 4

I. Dünya Savaşı'nın sonunu getiren Mondros Ateşkes Antlaşması'nın imzalanması ve ardından Anadolu'nun çeşitli yerlerinin İtilaf Devletleri tarafından işgal edilmesi, Türk toplumunda farklı tepkilere neden olmuştur. Bu tepkilerden, ulusal bağımsızlığı hedefleyen ve modern Türkiye Cumhuriyeti'nin temellerini atan hareketi diğerlerinden ayıran en belirgin özellik nedir?

A

Osmanlı Hükümeti'nin işbirliğiyle yabancı mandasına girme fikrinin desteklenmesi

B

Azınlıkların bağımsızlık taleplerine destek verilmesi

C

Bölgesel kurtuluş amaçlı direniş cemiyetlerinin kurulması

D

Kuva-yi Milliye ruhuyla başlayıp, tek merkezden örgütlenen topyekûn bir bağımsızlık savaşına dönüşmesi

E

Sivil toplum kuruluşları aracılığıyla barışçıl protestolar düzenlenmesi

Soru 5

Lozan Barış Antlaşması'nın ek protokollerinden biri olan Türk-Yunan Nüfus Mübadelesi, I. Dünya Savaşı'nın toplumsal sonuçlarından biri olarak önemli bir yer tutar. Bu mübadelenin, modern Türkiye ve Yunanistan toplumları üzerindeki en derin ve kalıcı sosyo-kültürel etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

A

Etnik çeşitliliğin artarak kültürel zenginliğin pekişmesi

B

Ulus-devlet kimliğinin pekiştirilmesi ve homojenleşme sürecinin hızlanması

C

Her iki ülkede de kentleşme oranının hızla yükselmesi

D

Sınır bölgelerindeki ticari ve ekonomik ilişkilerin tamamen kopması

E

Azınlık haklarının uluslararası düzeyde daha sıkı korunması ilkesinin benimsenmesi

Soru 6

I. Dünya Savaşı'nın sonuçları ve Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşu süreci, Osmanlı Devleti'nin yüzyıllardır süregelen 'kapitülasyonlar' sorununu kökten çözüme kavuşturmuştur. Lozan Barış Antlaşması'nda kapitülasyonların kaldırılması, yeni Türk devleti açısından hangi temel ilkenin tam olarak hayata geçirilmesi anlamına gelmektedir?

A

Çok partili siyasi hayata geçiş

B

Laik devlet yapısının oluşturulması

C

Tam bağımsızlık ve egemenlik

D

Serbest piyasa ekonomisinin teşvik edilmesi

E

Devletçilik ilkesinin benimsenmesi

Soru 7

I. Dünya Savaşı sonrasında, Osmanlı Devleti'nin yıkılışıyla ortaya çıkan 'Şark Meselesi'nin önemli bir kısmı, Lozan Barış Antlaşması ile Türkiye Cumhuriyeti lehine çözülmüş olsa da, bazı boyutları günümüze kadar etkilerini sürdürmüştür. 'Şark Meselesi'nin Lozan ile nihai olarak çözülemeyen ve günümüzdeki bölgesel sorunlara kaynaklık eden en önemli boyutu aşağıdakilerden hangisidir?

A

Türk Boğazları'nın statüsü ve Montrö Antlaşması öncesi belirsizlik

B

Türkiye'nin borçlarının diğer mirasçı devletlere paylaştırılması sorunu

C

Musul ve Hatay gibi sınır bölgelerindeki toprak talepleri ve azınlık sorunları

D

Türkiye'nin Ortadoğu ülkeleriyle kültürel bağlarının zayıflaması

E

Türkiye'nin Avrupa Birliği ile ilişkilerinin geleceği

Soru 8

ABD Başkanı Wilson'ın yayınladığı ilkeler, I. Dünya Savaşı'nın gidişatını ve sonrasındaki barış antlaşmalarının temelini etkilemiştir. Ancak bu ilkelerin uygulanmasında, özellikle Orta Doğu ve Osmanlı toprakları söz konusu olduğunda, büyük çelişkiler yaşanmıştır. Bu çelişkilerin temelinde yatan en önemli sebep aşağıdakilerden hangisidir?

A

Milletler Cemiyeti'nin bu ilkeleri denetleme yetkisinin bulunmaması

B

Wilson İlkeleri'nin sadece Avrupa devletleri için geçerli olduğunun belirtilmesi

C

Osmanlı Devleti'nin, ilkelerin uygulanması konusunda yeterli işbirliğini göstermemesi

D

İtilaf Devletleri'nin gizli antlaşmalarla belirledikleri emperyalist çıkarlarının, Wilson İlkeleri'nin evrenselci ve adaletçi ruhuyla çatışması

E

Ulus-devlet prensibinin Batılı devletler tarafından tam olarak anlaşılamaması

Soru 9

I. Dünya Savaşı sonrasında, Osmanlı Devleti'nin Ortadoğu toprakları üzerinde kurulan mandater yönetimler, dönemin uluslararası hukuk ve diplomasi pratiği açısından karmaşık bir yapı arz etmiştir. Bu sistemin, Wilson İlkeleri'nde vurgulanan 'self-determinasyon' prensibiyle çelişen temel yönü aşağıdakilerden hangisidir?

A

Mandater yönetimlerin bölge halklarına bağımsızlık vaat etmelerine rağmen bu vaadi geciktirmeleri

B

Milletler Cemiyeti'nin mandater devletler üzerindeki denetim mekanizmasının zayıf kalması

C

Bölge halklarının kendi yöneticilerini seçme ve devletlerinin geleceğini belirleme haklarının gasp edilmesi

D

Mandater devletlerin, bölgenin ekonomik kaynaklarını kendi çıkarları doğrultusunda kullanmaları

E

Mandater devletlerin bölgedeki kültürel mirasın korunmasına yönelik yetersiz çabaları

Soru 10

I. Dünya Savaşı'nın Osmanlı Devleti üzerindeki sonuçları, sadece toprak kayıpları veya rejim değişikliğiyle sınırlı kalmamış, aynı zamanda ulus-devlet inşa sürecinde derin bir iz bırakmıştır. Bu süreçte yaşanan tüm zorluklara rağmen, savaşın yarattığı yıkımın, modern Türk kimliğinin oluşumuna ve ulusal birliğin pekişmesine dolaylı olarak nasıl bir katkısı olmuştur?

A

Toplumsal sınıf farklılıklarının ortadan kalkarak mutlak eşitliğin sağlanması

B

Yenilginin verdiği umutsuzlukla dış devletlere bağlılık eğiliminin artması

C

Ortak düşman algısıyla birleşen, Anadolu merkezli bir ulusal kimlik ve bağımsızlık ruhunun güçlenmesi

D

Farklı etnik grupların bir araya gelerek Osmanlıcılık idealini yeniden canlandırması

E

Geleneksel değerlerin tamamen reddedilerek Batı hayranlığının artması

Soru 11

I. Dünya Savaşı sırasında yapılan gizli Sykes-Picot Antlaşması, savaş sonrası Ortadoğu'nun siyasi haritasını büyük ölçüde şekillendirmiştir. Bu antlaşmanın, bölgedeki etnik ve dini yapılar üzerindeki en kritik ve kalıcı olumsuz etkisi ne olmuştur?

A

Batılı eğitim sistemlerinin bölgeye girişini engellemesi

B

Bölge halklarının sosyo-ekonomik gelişimini yavaşlatması

C

Keyfi sınırlarla farklı etnik ve dini grupları aynı devlet içinde toplaması veya bölmesi, böylece yapay devletler ve iç çatışma potansiyeli yaratması

D

Geleneksel tarım yöntemlerinin modernleşmesini engellemesi

E

Bölgedeki petrol kaynaklarının keşfini geciktirmesi

Soru 12

I. Dünya Savaşı, Batılı emperyalist devletlerin ekonomileri üzerinde farklı ve derin etkiler bırakmıştır. Almanya ve İngiltere gibi büyük güçlerin ekonomik toparlanma süreçleri incelendiğinde, bu iki ülkenin savaş sonrası ekonomik stratejileri arasındaki temel farklılık neydi?

A

Almanya'nın savaş tazminatları ve hiperenflasyonla mücadele ederken, İngiltere'nin mevcut sömürge ağını koruma ve ticaret hacmini artırma çabası

B

Almanya'nın tarım sektörüne öncelik vermesi, İngiltere'nin ise teknolojik inovasyonlara yatırım yapması

C

Almanya'nın dış borçlanmayı reddetmesi, İngiltere'nin ise Amerikan kredilerine bel bağlaması

D

Almanya'nın, savaş tazminatları nedeniyle ihracata dayalı büyümeye odaklanması, İngiltere'nin ise sömürgelerinden gelen gelirlere ağırlık vermesi

E

Almanya'nın ağır sanayiyi yeniden inşa etmeyi hedeflemesi, İngiltere'nin ise finans sektörüne yatırım yapması

Soru 13

I. Dünya Savaşı'nın Batılı devletler üzerindeki sonuçları incelendiğinde, savaşın Avrupa'da revizyonist ve irredantist hareketlerin yükselişine zemin hazırladığı görülür. Bu durumun, gelecekteki uluslararası ilişkiler açısından taşıdığı en kritik risk aşağıdakilerden hangisidir?

A

Ulus-devlet modelinin Avrupa'da sorgulanmaya başlanması

B

Ekonomik korumacılık politikalarının uluslararası ticareti baltalaması

C

Sömürgecilik faaliyetlerinin dünya genelinde hız kazanması

D

Milletler Cemiyeti'nin etkinliğinin tamamen ortadan kalkması

E

Yeni bir büyük dünya savaşı riskinin artması ve totaliter rejimlerin güçlenmesi

Soru 14

I. Dünya Savaşı sonunda imzalanan Mondros Ateşkes Antlaşması'nın 7. maddesi ('İtilaf Devletleri, güvenliklerini tehdit edecek bir durum ortaya çıktığında herhangi bir stratejik noktayı işgal hakkına sahip olacaktır.') ve 24. maddesi ('Doğu Anadolu'da karışıklık çıkarsa, İtilaf Devletleri bu illeri işgal hakkına sahip olacaktır.') Osmanlı Devleti'nin geleceği açısından kritik öneme sahipti. Bu maddelerin uzun vadeli etkileri düşünüldüğünde, Osmanlı ekonomisi üzerindeki en belirgin dolaylı etkisi aşağıdakilerden hangisi olmuştur?

A

Ekonomik bağımsızlık mücadelesini zorlaştıracak siyasi ve askeri bağımlılığın derinleşmesi

B

Osmanlı sanayisinin modernleşme çabalarının hızlanması

C

Kapitülasyonların tamamen kaldırılması için uluslararası desteğin artması

D

Yeni kurulan bankacılık sisteminin dış borçlanmayı kolaylaştırması

E

Osmanlı ekonomisinin tarımsal üretim kapasitesinin tamamen çökmesi

Soru 15

I. Dünya Savaşı sonrasında Avrupa'da monarşilerin yıkılarak cumhuriyetlerin kurulması, ulus-devletlerin güçlenmesi ve yeni ideolojilerin yükselişi gibi önemli siyasi dönüşümler yaşanmıştır. Bu dönüşümlerin Avrupa siyasetindeki en belirgin ve uzun soluklu etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

A

Milliyetçilik akımının, uluslararası işbirliği eğilimlerini geride bırakarak siyasi karar alma süreçlerinde baskın hale gelmesi

B

Liberal demokrasilerin kalıcı olarak güçlenmesi

C

Sosyalist rejimlerin kıta genelinde yaygınlaşması

D

Uluslararası ticaretin tamamen serbestleşmesi

E

Sömürge imparatorluklarının hızla dağılması ve bağımsızlık hareketlerinin başlaması

Soru 16

I. Dünya Savaşı'nın ardından kurulan yeni dünya düzeni, 'barışı koruma' amacı taşımasına rağmen, içerisinde gelecekteki çatışmaların tohumlarını barındırmıştır. Bu durumun temelinde yatan en önemli çelişki aşağıdakilerden hangisidir?

A

Demokrasinin, otoriter rejimler karşısında zayıf kalması

B

Emperyalizmin farklı biçimlerde devam etmesi ve ulusların kendi kaderini tayin etme ilkesinin büyük ölçüde ihlal edilmesi

C

Silahlanma yarışının durdurulamaması ve nükleer silahların geliştirilmesi

D

Kültürel çeşitliliğin azalması ve tek tipleştirici politikaların yaygınlaşması

E

Ekonomik küreselleşmenin hız kazanması ve ulusal ekonomilerin zayıflaması

Soru 17

Sevr Barış Antlaşması'nın Osmanlı Devleti üzerindeki etkilerini analiz eden bir tarihçi, antlaşmanın 'hayata geçirilemeyen bir ölü doğum' niteliğinde olduğunu ifade etmiştir. Bu benzetmenin temelinde yatan en önemli sebep aşağıdakilerden hangisidir?

A

İtilaf Devletleri arasında antlaşmanın uygulanması konusunda ciddi anlaşmazlıklar yaşanması

B

Antlaşma imzalandığında Osmanlı'nın fiilen işgal altında olması ve merkezi otoritenin zayıflığı

C

Antlaşma metninin uluslararası hukuka aykırı hükümler içermesi

D

Antlaşmanın, Anadolu'da Kuvâ-yi Milliye hareketinin ve TBMM'nin direnişiyle karşılaşması

E

Antlaşmanın, azınlıklara tanınan haklar konusunda uluslararası toplumdan yeterli desteği görmemesi

Soru 18

Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'na katılmasıyla birlikte, ordunun insan gücü ihtiyacını karşılamak için genç nüfusun önemli bir kısmı cephelere sevk edilmiştir. Bu durumun, savaş sonrasında Osmanlı toplumu ve yeni kurulacak Türkiye Cumhuriyeti üzerindeki en kritik demografik ve sosyal etkisi ne olmuştur?

A

Yetişmiş insan gücü kaybı ve nesil boşluğu nedeniyle kalkınma çabalarının ciddi şekilde sekteye uğraması

B

Kadınların toplumsal hayattaki rolünün belirgin şekilde azalması

C

Şehirleşme oranının hızla artması ve kırsal nüfusun azalması

D

Tarımsal üretimde beklenenin üzerinde bir artış yaşanması

E

Eğitim seviyesinin genel olarak yükselmesi

Soru 19

I. Dünya Savaşı sonrasında, Osmanlı Devleti'nin kaderini belirleyen antlaşma görüşmelerinde, Türk Boğazları'nın uluslararası statüsü önemli bir müzakere konusu olmuştur. Sevr Antlaşması'nda Boğazlar'a verilen statü ile Lozan Antlaşması'nda belirlenen statü arasındaki temel fark, Türkiye Cumhuriyeti'nin egemenliği açısından ne anlama gelmektedir?

A

Sevr'de Boğazlar'ın tamamen Osmanlı egemenliğinde kalması, Lozan'da ise uluslararası komisyonun denetimine geçmesi

B

Her iki antlaşmada da Boğazlar'ın askeri kullanıma kapatılması

C

Sevr'de Boğazlar'ın sadece ticaret gemilerine açılması, Lozan'da ise savaş gemilerine de serbestlik tanınması

D

Her iki antlaşmada da Boğazlar'ın uluslararası hukukun dışında tutulması

E

Sevr'de Boğazlar'ın uluslararası bir komisyona bırakılması ve Türkiye'nin egemenlik haklarının kısıtlanması; Lozan'da ise bu komisyonun varlığına rağmen Türkiye'nin egemenliğinin kısmen de olsa tanınması ve ileride tam egemenliğe ulaşma potansiyelinin olması

Soru 20

I. Dünya Savaşı'nın getirdiği ağır koşullar ve erkek nüfusun cephelere sevk edilmesi, Osmanlı toplumunda kadınların sosyal ve ekonomik hayattaki rollerinde belirgin değişimlere yol açmıştır. Bu değişimin, savaş sonrası Türkiye Cumhuriyeti'nin toplumsal yapısı üzerindeki en önemli yansıması aşağıdakilerden hangisidir?

A

Kadınların çalışma hayatında ve kamusal alandaki görünürlüğünün artması, Cumhuriyet dönemi reformlarına zemin hazırlaması

B

Çok eşliliğin toplumsal norm haline gelmesi

C

Kadınların eğitim seviyesinin hızla düşmesi

D

Kadınların siyasi hayatta tamamen pasif kalması

E

Kadınların geleneksel ev içi rollerine tamamen geri dönmesi

20. Yüzyıl Başlarında Osmanlı Devleti ve Dünya - Test 8

Karalama Tahtası Mevcut!

Karalama Tahtası

Hatalı Soru Bildirimi