Soru 1

Sevr Antlaşması'nın Osmanlı Devleti için öngördüğü parçalanma ve egemenlik kısıtlamaları ile Lozan Barış Antlaşması'nın Türkiye Cumhuriyeti'ne tanıdığı bağımsızlık ve toprak bütünlüğü arasındaki temel farklar, yeni Türk devletinin uluslararası alandaki konumunu dramatik bir şekilde değiştirmiştir. Bu iki antlaşmayı karşılaştırdığımızda, Lozan'ın Türkiye için hangi temel ilkeyi yeniden tesis ettiği söylenebilir?

A

Azınlıkların kültürel özerkliklerinin garanti altına alınması.

B

Kapitülasyonların yeniden yürürlüğe konması.

C

Milletler Cemiyeti'nin zorunlu üyeliği.

D

Sınırsız ve tam egemenlik hakları.

E

Uluslararası sermayenin ülkedeki yatırım garantisi.

Soru 2

I. Dünya Savaşı'nın en belirgin sonuçlarından biri, Osmanlı, Avusturya-Macaristan ve Rus Çarlığı gibi çokuluslu imparatorlukların dağılması ve yerlerine ulus-devletlerin kurulmasıdır. Bu dönüşümün, yeni kurulan devletlerdeki azınlık sorunları üzerindeki etkisi en kapsamlı şekilde nasıl değerlendirilebilir?

A

Azınlık gruplarının uluslararası örgütler aracılığıyla kendi bağımsızlıklarını ilan etmelerini kolaylaştırmıştır.

B

Ulus-devlet modelinin homojenlik arayışı, azınlıkları devletin 'öteki'si haline getirerek etnik çatışmaların potansiyelini artırmıştır.

C

Azınlıkların kültürel özerklik taleplerini karşılayacak federal yapılar oluşturulmasına öncülük etmiştir.

D

Yeni kurulan devletlerin, azınlıkların ekonomik refahını öncelikli hedef olarak belirlemesine yol açmıştır.

E

Savaş öncesi döneme kıyasla azınlık haklarının uluslararası düzeyde güvence altına alınmasını sağlamıştır.

Soru 3

I. Dünya Savaşı'nın ardından ABD'nin dünya siyasetinde artan etkisi ve Avrupa'nın geleneksel güçlerinin (İngiltere, Fransa) yıpranması, uluslararası ilişkilerde güç dengelerinin ne yönde evrilmesine neden olmuştur?

A

Çok kutuplu dünya düzeninden tek kutuplu bir düzene geçişi hızlandırmıştır.

B

Avrupa merkezli jeopolitiğin sona erdiğini ve küresel güç dengesinin Atlantik ötesine kaydığını göstermiştir.

C

Sömürgeci güçlerin mutlak üstünlüğünü pekiştirerek anti-kolonyal hareketleri geciktirmiştir.

D

Askerî ittifakların önemini azaltarak ekonomik iş birliğini öncelikli hale getirmiştir.

E

Uluslararası örgütlerin, ulus-devletlerin egemenlik haklarını sınırlayıcı bir role sahip olmasına yol açmıştır.

Soru 4

I. Dünya Savaşı sonrası Osmanlı İmparatorluğu'nun Arap vilayetlerinin kaderini belirleyen manda sistemi, Milletler Cemiyeti'nin 'self-determinasyon' (ulusların kendi kaderini tayin hakkı) ilkesiyle sıkça eleştirilmiştir. Bu eleştirilerin temelinde, manda yönetimlerinin hangi özelliği yatmaktadır?

A

Bölgesel iş birliğini teşvik ederek yeni ulus-devletlerin kurulmasına zemin hazırlaması.

B

Bölgedeki etnik ve dini farklılıkları göz ardı ederek homojen bir yapı oluşturmaya çalışması.

C

Ekonomik sömürüye açık bir yönetim modeli olması ve Batılı güçlerin jeopolitik çıkarlarına hizmet etmesi.

D

Yerel halkların kendi yönetimlerini kurma süreçlerini hızlandırması.

E

Uluslararası hukuka tamamen uygun bir şekilde, bölge halklarının rızasını alarak kurulmuş olması.

Soru 5

I. Dünya Savaşı'nın ardından uluslararası barış ve güvenliği temin etme amacı güden kolektif güvenlik ilkesinin, Milletler Cemiyeti çatısı altında uygulanmasında karşılaşılan temel zorluklar ve bu ilkenin ilk dönemdeki sınırlılıkları neler olmuştur?

A

Üye devletlerin silahsızlanma konusunda aşırı derecede iş birliğine yanaşması ve bu durumun caydırıcılığı azaltması.

B

Sadece askerî tehditlere odaklanması, ekonomik ve sosyal sorunları göz ardı etmesi.

C

Büyük güçlerin kendi ulusal çıkarlarını kolektif güvenlik ilkelerinin üzerinde tutması ve Cemiyet kararlarına uymakta isteksiz davranması.

D

Cemiyet'in üye ülkeler arasındaki kültürel farklılıkları yönetememesi.

E

Cemiyet'in güçlü askerî yaptırım gücüne sahip olması ancak bunu kullanmaktan çekinmesi.

Soru 6

I. Dünya Savaşı'nın 'topyekûn savaş' niteliği, sadece cephedeki askerleri değil, tüm toplumu mobilize etmesi ve sivil nüfusa yönelik yıkıcı etkileriyle, savaş sonrası dönemde ulus-devletin vatandaşlarıyla olan ilişkisini ve sosyal politikaların gelişimini nasıl etkilemiştir?

A

Devletin sosyal hizmetler ve refah sağlama sorumluluğunu azaltarak bireysel girişimciliği teşvik etmiştir.

B

Uluslararası kuruluşların, ulusal sosyal politikaları belirlemede doğrudan birincil rol oynamasını sağlamıştır.

C

Vatandaşların devlete olan güvenini tamamen sarsarak anarşist hareketlerin yaygınlaşmasına neden olmuştur.

D

Savaşın getirdiği mali yük nedeniyle devletlerin sosyal harcamalarını kısıtlamasına yol açmıştır.

E

Devletin, vatandaşlarının sosyal refahını ve güvenliğini sağlama konusunda daha kapsamlı politikalar geliştirmesi gerekliliğini ortaya koymuştur.

Soru 7

Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'na İttifak Devletleri safında girmesinin ardındaki jeopolitik, ekonomik ve siyasi motivasyonlar karmaşık bir yapıya sahipti. Bu kararın, devletin uzun vadede akıbeti üzerindeki en kritik etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

A

Kapitülasyonların kaldırılması ve duyunu umumiye idaresinin feshedilmesi gibi ekonomik bağımsızlık adımlarının atılması.

B

Almanya'dan alınan ekonomik yardımlarla sanayileşme sürecini hızlandırması.

C

Savaşın kaybedilmesiyle birlikte imparatorluğun tamamen dağılması ve modern Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulmasına yol açan Millî Mücadele sürecinin başlaması.

D

Boğazlar üzerinde tam egemenlik kurularak stratejik öneminin pekiştirilmesi.

E

Osmanlı'nın Orta Asya'daki Türk topluluklarıyla birleşerek Pantürkizm idealini gerçekleştirmesi.

Soru 8

I. Dünya Savaşı'nın ardından imzalanan Versailles Antlaşması'nın Almanya'ya yüklediği ağır ekonomik ve siyasi yükümlülükler, 1920'ler ve 1930'lar Avrupası'nda revizyonist eğilimlerin güçlenmesinde kritik bir rol oynamıştır. Bu durum, antlaşmanın temel felsefesindeki hangi çelişkiyi veya eksikliği ortaya koymaktadır?

A

Yenen devletlerin, yenilen devletlerin ekonomik toparlanmasını göz ardı ederek kendi jeopolitik çıkarlarını ön planda tutması.

B

Antlaşmanın, ulus-devletlerin egemenlik haklarına saygı duymayan bir müdahalecilik anlayışıyla hazırlanması.

C

Almanya'nın demokratik kurumlarının güçlendirilmesini sağlayacak ekonomik yardımların yetersiz kalması.

D

Savaş sonrası uluslararası istikrarı temin etmeye yönelik realist politikalar yerine idealist yaklaşımların benimsenmesi.

E

Milletler Cemiyeti'nin kolektif güvenlik ilkesinin, büyük devletlerin bireysel çıkarları doğrultusunda manipüle edilmesi.

Soru 9

I. Dünya Savaşı sırasında kadınların cephe gerisindeki fabrika ve hizmet sektörlerinde, hatta bazı ülkelerde askerî destek rollerinde aktif olarak yer alması, savaş sonrası Batılı toplumlarda kadın hakları hareketlerinin ivme kazanmasında ve toplumsal cinsiyet rollerinin yeniden tanımlanmasında nasıl bir etki yaratmıştır?

A

Geleneksel aile yapısının ve toplumsal cinsiyet ayrımının daha da güçlenmesine neden olmuştur.

B

Kadınların toplumsal üretime ve ulusal çabalara katkılarının görünürlüğünü artırarak oy hakkı gibi siyasi taleplerine zemin hazırlamıştır.

C

Kadınların ev içi sorumluluklarına geri dönmelerini kolaylaştırmıştır.

D

Kadınların siyasi ve ekonomik hayattaki konumlarının geçici ve istisnai olduğunu kanıtlamıştır.

E

Kadın-erkek eşitliğine dair toplumsal kabullerin hızla değişmesini engellemiştir.

Soru 10

I. Dünya Savaşı'nda tanklar, kimyasal silahlar, uçaklar ve denizaltılar gibi yeni teknolojilerin muharebe sahasında yarattığı yıkıcı değişimler, savaş sonrası askeri doktrinlerin ve uluslararası silahsızlanma çabalarının şekillenmesinde nasıl bir rol oynamıştır?

A

Sivil halkın savaşlara daha fazla katılmasını engelleyerek cephe ile cephe gerisi arasındaki ayrımı keskinleştirmiştir.

B

Yeni teknolojilerin yıkıcı gücü karşısında uluslararası toplumun, savaşın önlenmesi için daha kapsamlı silahsızlanma ve kontrol mekanizmaları oluşturma çabalarını hızlandırmıştır.

C

Teknolojik üstünlüğün zaferin anahtarı olduğunu göstererek sürekli bir silahlanma yarışını tetiklemiştir.

D

Savaşın maliyetini düşürerek daha küçük ordularla savaşma stratejilerini teşvik etmiştir.

E

Askerî stratejilerin, siper savaşından kaçınarak mobil ve hızlı operasyonlara yönelmesini sağlamıştır.

Soru 11

I. Dünya Savaşı'nın insanlık tarihinde yarattığı eşi benzeri görülmemiş yıkım, uluslararası hukuk normlarının geliştirilmesi ve insan hakları kavramının evrenselleşmesi süreçlerine hangi yeni boyutları kazandırmıştır?

A

Sadece devletler arasındaki savaş kurallarını düzenlemeyi hedefleyen dar bir uluslararası hukuk anlayışını pekiştirmiştir.

B

Savaş suçları ve insanlığa karşı suçlar gibi kavramların uluslararası hukuka girmesi, bireylerin eylemlerinden uluslararası düzeyde sorumlu tutulması ve insan haklarının korunması gerekliliğinin önemi vurgulanmıştır.

C

Bireyin haklarının devletin egemenliğinden üstün olduğu düşüncesini zayıflatmıştır.

D

Sivil halkın savaşın dışında tutulması gerektiği yönündeki ilkeyi tamamen geçersiz kılmıştır.

E

Uluslararası ilişkilerde güçlünün haklı olduğu ilkesini meşrulaştırmıştır.

Soru 12

Milletler Cemiyeti'nin I. Dünya Savaşı sonrası uluslararası barışı koruma misyonunu yerine getirmedeki başarısızlığının temel nedenleri arasında, yapısal eksiklikleri ve büyük güçlerin siyasi irade eksikliği önemli bir yer tutar. Aşağıdakilerden hangisi bu başarısızlığın yapısal nedenlerinden biri olarak kabul edilebilir?

A

Cemiyetin, silahsızlanma konusunda üye devletlere karşı çok katı kurallar uygulaması.

B

Amerika Birleşik Devletleri'nin Cemiyet'e üye olmasına rağmen pasif bir rol oynaması.

C

Cemiyetin, üye devletlerin içişlerine karışma yetkisinin olmaması.

D

Cemiyetin, küçük devletlerin çıkarlarını büyük devletlerin üzerinde tutması.

E

Üye devletlerin oy birliği ilkesi nedeniyle karar alma mekanizmasının yavaş işlemesi ve etkin olmaması.

Soru 13

I. Dünya Savaşı boyunca ve sonrasında devletlerin kamuoyunu manipüle etmek için kullandığı yoğun propaganda teknikleri, savaş sonrası dönemde ulusal kimliklerin pekişmesinde ve siyasi elitlerin toplumu mobilize etmesinde hangi kritik rolü oynamıştır?

A

Vatandaşların siyasi süreçlere katılımını azaltarak apolitik bir toplum yapısı oluşturmuştur.

B

Devletin meşruiyetini sorgulayan eleştirel düşünceyi teşvik etmiştir.

C

Farklı etnik gruplar arasında hoşgörüyü ve iş birliğini artırmıştır.

D

Ortak bir düşman algısı yaratarak ve ulusal gururu körükleyerek toplumsal bütünleşmeyi sağlamış ancak aynı zamanda farklı uluslar arasında düşmanlıkları derinleştirmiştir.

E

Uluslararası barışı destekleyen ve çatışmaları önleyen mesajların yayılmasına katkıda bulunmuştur.

Soru 14

I. Dünya Savaşı sırasında yaşanan Ermeni tehciri ve savaş sonrası bu konunun uluslararası alanda farklı şekillerde yorumlanması, bölgesel ve küresel ilişkiler üzerinde karmaşık ve kalıcı etkiler yaratmıştır. Bu durum, tarihsel olayların yorumlanmasında hangi zorluğu veya dinamikleri ön plana çıkarmaktadır?

A

Sadece arşiv belgelerine dayalı tarih yazımının önemini kaybetmesini.

B

Tarihsel olayların nesnel gerçekliğinin kesinlikle tespit edilemez olduğunu.

C

Uluslararası hukukun evrenselliği ve bağlayıcılığı konusunda tartışmaların yaşanmasını.

D

Birleşmiş Milletler gibi uluslararası örgütlerin bu tür konuları çözmedeki yetersizliğini.

E

Tarihsel olayların ulus-devletlerin kendi ulusal anlatıları çerçevesinde farklılaştığını ve jeopolitik çıkarlarla iç içe geçtiğini.

Soru 15

I. Dünya Savaşı sırasında İngiltere ve Fransa arasında imzalanan Sykes-Picot Antlaşması ile Balfour Deklarasyonu'nun, savaş sonrası Ortadoğu'nun siyasi haritasının ve etnik/dini gruplar arasındaki ilişkilerin şekillenmesindeki etkileri nelerdir?

A

Bölgenin yapay sınırlarla bölünmesine, etnik ve dini grupların farklı devletler arasında ayrılmasına yol açarak kalıcı istikrarsızlık ve çatışma tohumları ekmiştir.

B

Ortadoğu halklarının kendi kaderini tayin etme hakkını desteklemiş ve bağımsızlık süreçlerini hızlandırmıştır.

C

Bölgede homojen ulus-devletlerin kurulmasını ve etnik gerilimlerin sona ermesini sağlamıştır.

D

Osmanlı mirası topraklar üzerinde büyük bir Arap devleti kurulmasını öngörmüştür.

E

Bölgedeki doğal kaynakların adil bir şekilde dağıtılmasını ve yerel ekonomilerin güçlenmesini sağlamıştır.

Soru 16

I. Dünya Savaşı'nın ekonomik yıkımı ve ardından gelen Büyük Buhran'ın da etkisiyle, Batılı devletlerde artan korumacılık eğilimleri ile uluslararası serbest ticaret ilkeleri arasındaki gerilim, küresel ekonomik entegrasyonu nasıl etkilemiştir?

A

Korumacılığın yaygınlaşmasıyla uluslararası ticarette daralmaya, gümrük vergilerinin artmasına ve ekonomik milliyetçiliğin yükselmesine yol açmıştır.

B

Serbest ticaret ilkelerinin küresel düzeyde benimsenmesini hızlandırmıştır.

C

Uluslararası ticaretteki engelleri azaltarak ekonomik büyümeyi teşvik etmiştir.

D

Uluslararası finans kuruluşlarının rolünü güçlendirerek küresel ekonomik istikrarı sağlamlaştırmıştır.

E

Devletlerin ekonomiye müdahalesini sınırlayarak serbest piyasa koşullarının güçlenmesini sağlamıştır.

Soru 17

I. Dünya Savaşı'nı takiben Osmanlı Devleti'ne dayatılan ağır koşullar ve işgaller karşısında Anadolu'da başlayan Millî Mücadele'nin, ulusal bağımsızlık ve egemenlik ilkeleri bağlamında I. Dünya Savaşı'nın sonuçlarına karşı bir direniş hareketi olarak değerlendirilmesi neden önemlidir?

A

Batılı devletlerin manda yönetimini gönüllü olarak kabul etme isteğini ortaya koymasından.

B

Savaş sonrası kurulan Milletler Cemiyeti'nin ilkelerini mutlak olarak benimsemesinden.

C

İmparatorluk mirasının devamını amaçlayan bölgesel bir feodal ayaklanma olmasından.

D

İşgalci güçlerin politikalarına tam uyum göstererek diplomatik yollarla çözüm arayışını temsil etmesinden.

E

Sevr Antlaşması ile fiilen yok sayılan ulusal egemenlik ve tam bağımsızlık ilkesini silahlı mücadele ile yeniden tesis etme kararlılığını göstermesinden.

Soru 18

XIX. yüzyıldan itibaren 'Avrupa'nın hasta adamı' olarak nitelendirilen Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'na girmesi ve bu savaştan yenik çıkması, klasik imparatorluk yapısının dönüşümü bağlamında nasıl bir son noktayı temsil etmiştir?

A

Milliyetçilik akımları karşısında çokuluslu imparatorlukların savunmasız kaldığını ve tarihsel ömrünü tamamladığını sembolize etmiştir.

B

Bölgesel güç dengelerini korumak adına büyük devletlerin Osmanlı'yı desteklemeye devam edeceğinin bir göstergesi olmuştur.

C

Osmanlı Devleti'nin modernleşme ve çağdaşlaşma çabalarının başarıyla sonuçlandığını kanıtlamıştır.

D

Batılı güçlerin sömürgecilik anlayışının sona erdiğini ve yeni bir uluslararası düzenin başladığını göstermiştir.

E

Çok uluslu imparatorlukların varlığını sürdürebileceği yönündeki inancın güçlenmesini sağlamıştır.

Soru 19

I. Dünya Savaşı'nın Osmanlı ekonomisi üzerindeki yıkıcı etkileri ile galip Batılı devletlerin sömürge sistemlerini pekiştirmesi ve yeni pazarlar elde etme çabaları arasındaki asimetrik ilişki, savaş sonrası küresel ekonomik düzeni derinden etkilemiştir. Bu bağlamda, Osmanlı ekonomisinin çöküşü, Batılı güçlerin küresel hegemonyasını hangi yönde pekiştirmiştir?

A

Osmanlı'nın borç yükünün silinmesiyle küresel mali sistemde denge sağlanmıştır.

B

Osmanlı pazarının uluslararası rekabete açılması, Batılı devletlerin serbest ticaret ilkelerine bağlılığını artırmıştır.

C

Osmanlı ekonomisinin yeniden inşası için Batılı devletler tarafından kapsamlı kalkınma yardımları sağlanmıştır.

D

Osmanlı'nın tarım ve sanayi üretiminin entegre edilmesiyle yeni küresel tedarik zincirleri oluşmuştur.

E

Osmanlı kontrolündeki stratejik ticaret yolları ve kaynaklar, Batılı devletlerin doğrudan veya dolaylı kontrolüne geçerek ekonomik güçlerini artırmıştır.

Soru 20

I. Dünya Savaşı'nın yarattığı derin toplumsal travmalar, ekonomik çöküntü ve siyasi boşluklar, Avrupa'da ve dünyanın farklı bölgelerinde yeni totaliter ideolojilerin (Bolşevizm, Faşizm) ve anti-kolonyal hareketlerin yükselişine zemin hazırlamıştır. Bu durum, savaşın sadece siyasi ve coğrafi değil, aynı zamanda hangi alanda köklü bir değişim tetiklediğini göstermektedir?

A

Uluslararası hukuk ve diplomasi kurallarının evrensel düzeyde kabul görmesi.

B

Demokratik kurumların güçlenmesi ve liberal değerlerin yaygınlaşması.

C

Toplumsal ve siyasi düşünce sistemlerinde radikal dönüşümlerin ve yeni dünya görüşlerinin ortaya çıkması.

D

Bilimsel ve teknolojik gelişmelerin hızlanarak insan yaşam kalitesinin artması.

E

Uluslararası ticaretin serbestleşmesi ve küresel ekonomik entegrasyonun hızlanması.

20. Yüzyıl Başlarında Osmanlı Devleti ve Dünya - Test 9

Karalama Tahtası Mevcut!

Karalama Tahtası