Soru 1

Lozan Barış Antlaşması'nın imzalanma sürecinde Boğazlar konusunda öngörülen uluslararası statü, tam bağımsızlık ilkesiyle çelişen bir unsur olarak değerlendirilse de, bu durumun dönemin uluslararası konjonktüründe 'zorunlu bir taviz' olarak kabul edilmesinin temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

A

Türkiye'nin askeri gücünün henüz tüm taleplerini uluslararası alanda kabul ettirebilecek düzeyde olmaması ve savaş yorgunluğu.

B

Türkiye'nin Milletler Cemiyeti üyeliği için bu maddeyi kabul etmek zorunda kalması.

C

Sovyet Rusya'nın Akdeniz'e inme politikasına karşı İngiltere ve Fransa'nın Boğazlar'da güçlü bir konum arayışı.

D

Misak-ı Millî sınırları içerisinde Boğazlar'ın stratejik öneminin batılı devletler tarafından göz ardı edilmesi.

E

Yunanistan'ın Boğazlar üzerindeki tarihi iddialarını uluslararası platformda güçlendirmesi.

Soru 2

Lozan Barış Antlaşması'nın uluslararası hukuk açısından önemi, sadece Türkiye'nin bağımsızlığını tescil etmesiyle sınırlı değildir. Aynı zamanda, I. Dünya Savaşı sonrasında galip devletlerin dayatmalarına karşı bir ulusun kendi kaderini tayin hakkını ve ulusal egemenliğini savunduğu ilk örneklerden biri olması, hangi ilkenin küresel ölçekte güçlenmesine katkı sağlamıştır?

A

Sömürgeciliğin yaygınlaşması ilkesine.

B

Mandater sistemin etkinliğinin artması ilkesine.

C

Büyük devletlerin küçük devletler üzerindeki hegemonik gücünün meşrulaşması ilkesine.

D

Uluslararası tahkim ve arabuluculuk mekanizmalarının güçlenmesi ilkesine.

E

Self-determinasyon ve devletlerarası eşitlik ilkelerinin uluslararası hukukta yerleşik bir değer kazanmasına.

Soru 3

Moskova Antlaşması (1921) ve Kars Antlaşması (1921), Millî Mücadele döneminin zorlu şartlarında imzalanmış önemli diplomatik belgelerdir. Bu iki antlaşmanın, Türkiye'nin bağımsızlık mücadelesine sağladığı en temel ortak stratejik katkı aşağıdakilerden hangisidir?

A

İtilaf Devletleri'ne karşı ortak bir askeri cephe oluşturulmasını sağlamaları.

B

Doğu sınırlarındaki güvenlik endişelerini gidererek Batı Cephesi'ne odaklanmayı mümkün kılmaları.

C

Sovyetler Birliği'nden düzenli ve sürekli askeri mühimmat desteği alınmasını garanti etmeleri.

D

Anadolu'daki Rum ve Ermeni azınlık sorunlarını kesin olarak çözüme kavuşturmaları.

E

Misak-ı Millî'nin tüm toprak bütünlüğünü uluslararası alanda resmen tescil ettirmeleri.

Soru 4

Millî Mücadele'nin diplomatik zaferleri arasında yer alan Mudanya Mütarekesi'nin, Osmanlı Devleti'nin başkenti İstanbul'u ve Boğazlar'ı TBMM Hükûmeti'ne devretmesi, yeni Türk devletinin hangi ilkesel kazanımını ifade eder?

A

Saltanatın fiilen ortadan kalktığını ve Cumhuriyet'e geçişin kesinleştiğini.

B

Ulusal egemenliğin ve başkent üzerindeki mutlak otoritenin Osmanlı Hükûmeti'nden TBMM'ye geçtiğini.

C

Misak-ı Millî'nin tüm toprak bütünlüğünün eksiksiz sağlandığını.

D

İtilaf Devletleri'nin Anadolu'dan tamamen çekildiğini.

E

Boğazlar üzerinde tam ve koşulsuz Türk egemenliğinin kurulduğunu.

Soru 5

Kars Antlaşması (1921) ile Doğu Sınırı'nın kesinleşmesi, Sovyet Rusya ile ilişkileri sağlamlaştırmanın ötesinde, Millî Mücadele'nin Batı Cephesi'ndeki stratejik ağırlığını hangi yönde etkilemiştir?

A

Batı Cephesi'ndeki müttefik devletlerin dikkatini Doğu'ya çekmiştir.

B

İtilaf Devletleri'nin Doğu Anadolu'da yeni bir cephe açma girişimlerini engellemiştir.

C

Doğu Cephesi'nden Batı Cephesi'ne önemli miktarda askeri gücün kaydırılmasına olanak tanıyarak Batı Cephesi'ndeki direnişi güçlendirmiştir.

D

Sovyetler Birliği'nin Batı Cephesi'ne doğrudan askerî yardım yapmasını sağlamıştır.

E

Batı Cephesi'ndeki askerî gücün Doğu'ya kaydırılmasına olanak sağlamıştır.

Soru 6

Lozan Barış Antlaşması'nın Misak-ı Millî hedeflerinden Musul konusunda tam olarak başarı sağlayamaması, dönemin uluslararası jeopolitiği ve İngiltere'nin bölgedeki stratejik çıkarları açısından nasıl yorumlanmalıdır?

A

Milletler Cemiyeti'nin İngiltere lehine yanlı kararlar alması.

B

Türkiye'nin İngiltere ile tam bir uzlaşı ortamı sağlamak için bu konuda taviz vermesi.

C

İngiltere'nin bölgedeki tek derdinin Musul petrolleri olması.

D

Musul halkının büyük çoğunluğunun İngiltere ile birleşme yönünde irade beyan etmesi.

E

Irak'ın o dönemde İngiliz mandası altında bulunması ve İngiltere'nin bölgedeki petrol kaynakları ve Hindistan yolu üzerindeki stratejik kontrol arzusu.

Soru 7

Millî Mücadele döneminde kazanılan diplomatik başarılar (Gümrü, Moskova, Kars, Ankara Antlaşmaları ve Mudanya Mütarekesi), bağımsızlık mücadelesine katılan halkın moralini ve ulusal birliğini nasıl bir yönelimde etkilemiştir?

A

Uluslararası alanda tanınma ve zaferin mümkün olduğu inancını güçlendirerek, ulusal birliği ve mücadele azmini artırmıştır.

B

Anlaşmalarda verilen tavizler nedeniyle halkın bağımsızlık inancını zayıflatmıştır.

C

Savaşın kaçınılmaz olduğuna dair inancı pekiştirerek topyekûn direnişi artırmıştır.

D

Farklı siyasi gruplar arasında dış politika konusunda fikir ayrılıklarını derinleştirmiştir.

E

Halkın uluslararası politikalara olan ilgisini azaltarak iç sorunlara yönelmesine neden olmuştur.

Soru 8

Millî Mücadele'nin diplomatik başarıları incelendiğinde, Türkiye'nin Batılı devletlerle olan ilişkilerinde 'eşitler arası diyalog' prensibini ilk kez hangi antlaşma veya olayla güçlü bir şekilde ortaya koyduğu söylenebilir?

A

Ankara Antlaşması (Fransa ile).

B

Kars Antlaşması.

C

Moskova Antlaşması.

D

Gümrü Antlaşması.

E

Mudanya Mütarekesi.

Soru 9

Millî Mücadele'nin diplomatik süreçlerinde, İtilaf Devletleri'nin Osmanlı Hükûmeti ile TBMM Hükûmeti'ni aynı anda toplantılara davet etmeleri (örneğin Londra Konferansı), hangi stratejik amacı gütmektedir?

A

Her iki hükûmet arasında uzlaşı sağlayarak barışı hızlandırmak.

B

TBMM Hükûmeti'ni diplomatik süreçlere dahil ederek meşruiyetini tanımak.

C

Türk tarafı arasında ikilik yaratarak çıkarlarını daha kolay kabul ettirmek ve Sevr Antlaşması'nı yumuşatılmış haliyle kabul ettirmek.

D

Yunanistan'ın Anadolu'daki hak iddialarını desteklemek.

E

Osmanlı Hükûmeti'nin uluslararası alandaki meşruiyetini güçlendirmek.

Soru 10

Lozan Barış Antlaşması'nın imzalanmasıyla, Osmanlı Devleti'nden kalan 'borçlar sorunu' da çözüme kavuşturulmuştur. Bu çözümün Türkiye'nin ekonomik bağımsızlığı açısından önemi nedir?

A

Osmanlı borçlarının yeni kurulan cumhuriyetin sorumluluğunda olmaması.

B

Borçların tamamının Milletler Cemiyeti tarafından üstlenilmesi.

C

Türkiye'nin borçları ödemeyi tamamen reddetmesi ve uluslararası mali piyasalardan dışlanması.

D

Tüm borçların tek seferde ödenerek ülkenin borç yükünden tamamen kurtulması.

E

Borçların Osmanlı İmparatorluğu'ndan ayrılan devletlere paylaştırılması ve Türkiye'nin kendi payını taksitler halinde ödemesi prensibiyle, ekonomik bağımsızlık yolunda önemli bir adım atılması.

Soru 11

Lozan Antlaşması'nda azınlıklar meselesinin 'Türk vatandaşı' olarak tanımlanarak iç hukuk kapsamında çözülmesi, uluslararası alanda Türkiye'nin egemenlik hakları açısından ne tür bir ilkesel duruşu yansıtır?

A

Azınlıkların Milletler Cemiyeti'nin doğrudan koruması altına alınmasını sağlar.

B

Azınlıkların dini ve kültürel haklarının tamamen reddedildiğini gösterir.

C

Azınlıklara kendi kaderini tayin hakkı verilmesini öngörür.

D

Batılı devletlerin azınlıklar üzerinden Türkiye'nin iç işlerine karışma arayışlarına set çekme çabasını ve egemenliğin bölünmezliği ilkesini vurgular.

E

Türkiye'nin çok uluslu yapısını uluslararası alanda tescil eder.

Soru 12

Millî Mücadele'nin diplomatik başarıları incelendiğinde, Türkiye'nin 'Batı emperyalizmine karşı Doğu uluslarına örnek olması' hususu, hangi antlaşma veya dönemin uluslararası siyasetteki sembolik anlamıyla daha çok örtüşür?

A

Ankara Antlaşması ve Fransa'nın Misak-ı Millî'yi tanıması.

B

Gümrü Antlaşması ve Ermenistan üzerindeki Türk zaferi.

C

Lozan Barış Antlaşması ile kapitülasyonların kaldırılması ve tam bağımsızlığın tescili.

D

Mudanya Mütarekesi ve sonrasında Batılı devletlerin Ankara'yı muhatap alması.

E

Moskova Antlaşması ve Sovyet Rusya ile stratejik iş birliği.

Soru 13

Lozan Antlaşması'nda çözüme kavuşturulamayan Musul sorunu, daha sonra Milletler Cemiyeti'ne havale edilmiş ve 1926'da Ankara Antlaşması ile çözülmüştür. Bu sürecin Türkiye'nin bağımsızlığı ve bölgesel politikaları açısından temel dersi ne olmuştur?

A

Uluslararası kuruluşların tarafsızlığına güvenilmesi gerektiği.

B

İngiltere'nin bölgedeki tek ve mutlak güç olduğu gerçeğinin kabul edilmesi.

C

Milletler Cemiyeti'nin İngiltere'nin çıkarları doğrultusunda karar verdiğinin ispatı.

D

Diplomasinin ve uluslararası hukukun, zorlu koşullarda dahi ulusal çıkarlar için sabırla kullanılması gerektiği.

E

Sınır sorunlarının sadece askeri güçle çözülebileceği.

Soru 14

Mudanya Mütarekesi'nin, askeri bir zaferin ötesinde, yeni Türk devletinin diplomatik meşruiyetini uluslararası alanda güçlendirmesi, Sevr Antlaşması'nın fiilen geçersizliğini hangi kritik boyutta ispatlamıştır?

A

Osmanlı Hükûmeti'nin temsil yetkisini tamamen sona erdirmesiyle.

B

Boğazlar'da Türk egemenliğini tam olarak tesis etmesiyle.

C

Doğu Trakya ve İstanbul'un savaş yapılmadan geri alınmasıyla ve Türk ordusunun bölgeye girişiyle.

D

İtilaf Devletleri'nin Anadolu'dan tamamen çekilmesini sağlamasıyla.

E

Yunanistan'ın Anadolu'daki tüm iddialarından kesin olarak vazgeçmesini sağlamasıyla.

Soru 15

Ankara Antlaşması (1921) ile Fransa'nın İtilaf bloğundan ayrılarak Türkiye ile anlaşması, Millî Mücadele'nin uluslararası alandaki yansımaları açısından ne tür bir dönüm noktası teşkil etmiştir?

A

Türkiye'ye karşı uygulanan ekonomik ambargonun topyekûn kaldırılmasını sağlamıştır.

B

Hatay'ın Türkiye topraklarına derhal katılmasını sağlayarak Misak-ı Millî'yi tam anlamıyla gerçekleştirmiştir.

C

Bir İtilaf Devletinin Sevr Antlaşması'ndan fiilen vazgeçtiğini ve yeni Türk devletini tanıdığını göstermiştir.

D

İtilaf Devletleri arasındaki birliği tamamen sona erdirerek dağılmalarını hızlandırmıştır.

E

İngiltere'nin Anadolu üzerindeki manda yönetimini tanıma politikasına son vermiştir.

Soru 16

Lozan Barış Antlaşması'nın getirdiği temel değişikliklerden biri de kapitülasyonların kaldırılmasıdır. Bu durum, Türkiye'nin ekonomik bağımsızlığını sağlamanın yanı sıra, yeni kurulan devletin ulus-devlet yapısını güçlendirmesi açısından hangi sosyal ve idari dönüşümü beraberinde getirmiştir?

A

Yabancı azınlıklara ekonomik alanda daha fazla imtiyaz tanınması.

B

Osmanlı dönemindeki Düyun-u Umumiye'nin tekrar aktif hale getirilmesi.

C

Devletin vergi toplama ve mali kontrol yetkisinin yeniden tam anlamıyla Türk yönetimine geçmesiyle ulusal ekonomi üzerinde tam egemenlik kurulması.

D

Yabancıların Türk yargısına tabi olmaktan çıkarılması.

E

Yabancı okulların sayısında ve etki alanında belirgin bir artış yaşanması.

Soru 17

Lozan Barış Antlaşması'nda yabancı okullar ve patrikhane konularındaki düzenlemeler, Türkiye'nin ulusal egemenliğini ve iç işlerine karışmama prensibini pekiştirme hedefiyle yapılmıştır. Bu düzenlemelerin temel niteliği aşağıdakilerden hangisidir?

A

Yabancı okulların Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlanması, patrikhanenin ise siyasi yetkilerinden arındırılarak sadece dini bir kurum olarak varlığını sürdürmesi.

B

Yabancı okulların finansmanının Türkiye tarafından karşılanması ve patrikhanenin evrensel bir otorite olarak tanınması.

C

Yabancı okullara özerklik verilmesi ve patrikhanenin kendi yasalarına göre hareket etmesine izin verilmesi.

D

Yabancı okulların tümüyle kapatılması ve patrikhanenin Türkiye dışına sürgün edilmesi.

E

Yabancı okulların İngiliz, Fransız ve İtalyan konsolosluklarının denetimine bırakılması.

Soru 18

Millî Mücadele'nin diplomatik zaferleri arasında Gümrü Antlaşması, Ermenistan ile imzalanarak Doğu Cephesi'nde kazanılan ilk siyasi zafer olmuştur. Bu antlaşmanın, bağımsızlık mücadelesinin genel seyri üzerindeki en önemli etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

A

Batılı devletlerin Ermeni meselesi üzerinden Türkiye üzerindeki baskısını tamamen kaldırması.

B

Ermenistan'ın Anadolu'dan tamamen çekilmesini ve Sevr Antlaşması'nı tanımasını sağlaması.

C

Sovyet Rusya'nın Türkiye ile olan ilişkilerini olumsuz etkilemesi.

D

Misak-ı Millî'nin doğu sınırlarının tam anlamıyla bu antlaşmayla belirlenmesi.

E

Doğu Cephesi'ndeki askeri ve siyasi başarının, TBMM Hükûmeti'nin uluslararası tanınırlığını ve Batı Cephesi'ndeki moralini yükseltmesi.

Soru 19

Lozan Barış Antlaşması'nda kapitülasyonların kaldırılması, sadece ekonomik bağımsızlığın bir göstergesi olmakla kalmamış, aynı zamanda Türk toplumunda derin sosyo-psikolojik yansımalar da yaratmıştır. Bu yansımalar arasında aşağıdakilerden hangisi en belirgin olanıdır?

A

Osmanlı döneminden kalma yabancı sermayenin tamamen ülkeyi terk etmesine neden olması.

B

Uzun yıllar süren 'ikinci sınıf vatandaş' muamelesinin sona ermesiyle ulusal gurur ve özgüvenin pekişmesi.

C

Yabancı azınlıkların ekonomik hayattaki etkinliğini artırarak iç dengeleri bozması.

D

Yabancı okulların ve misyonerlik faaliyetlerinin tümüyle yasaklanması.

E

Türk hukuk sisteminin uluslararası alanda tamamen tanınmasının gecikmesine yol açması.

Soru 20

Lozan Barış Antlaşması'nın Misak-ı Millî sınırları dışındaki Hatay (İskenderun Sancağı) konusunda çözüm getirememesi ve bu durumun 1939'a kadar devam etmesi, diplomatik bir eksiklik olarak değil de, dönemin uluslararası güç dengeleri açısından nasıl değerlendirilmelidir?

A

İtalya'nın bölgeye yönelik yayılmacı politikalarının bir sonucudur.

B

Türkiye'nin Hatay üzerindeki iddialarından tamamen vazgeçtiği anlamına gelir.

C

Milletler Cemiyeti'nin bu konuda Türkiye aleyhine karar almasından dolayıdır.

D

Fransa'nın Suriye üzerindeki mandater yönetimi ve İngiltere'nin bölgedeki denge politikası nedeniyle geçici bir erteleme olarak görülmelidir.

E

Hatay halkının büyük çoğunluğunun Fransa ile kalma isteğinden kaynaklanmaktadır.

Milli Mücadele - Test 9

Hatalı Soru Bildirimi