Soru 1

Zekatı verilecek malda aranan 'Havl-i Havalân (Üzerinden 1 Yıl Geçme)' kuralı ile fıkıh, aslında zengin bir bireyin hakkını nasıl savunmuştur?

A

Ani (spekülatif/riskli) gelir veya miras artışlarına hemen ceza (vergi) kesmemek, eldeki sermayenin istikrara (kalıcı zenginliğe) ulaşmasını bekleyerek mülkiyet güvenliği inşa etmiştir.

B

Bu sadece hesap kolaylığı içindir, takvimi tamamlama çabasıdır.

C

Devlet kontrolündeki enflasyonu bekleme kararıdır

D

Altın fiyatlarının o yıl artmasını bekler

Soru 2

İnsanın varlıklı olmadığı, bankasında kuruşu bulunmadığı hallerde; sokaklarında çöpleri topladığı, komşusu ağlarken onunla dertleştiği hayat formu, Sünnete göre peygamberane bir İnfak bilincidir. Bu pratik, Zekatın hangi sert kalıbını kırarak İslam ahlakına estetik katar?

A

Açları daha fazla aç bırakma hedefini

B

Her şeyin devletten beklenmesi kolaycılığını

C

Vergi ödemekten kurtaran yeni bir kaçış kalıbını

D

İyiliği sadece 'Burjuvazi/Zengin sınıfın' yapabileceği tekel olma kalıbını kırıp, iyiliğin her ekonomik sınıftaki vicdani kalp erdemine yükselmesi

Soru 3

Ayetler 'Zekat ancak fakirlere, miskinlere...' (Tevbe:60) diye listeler. Son kısımda 'Kalpleri İslama (insanlığa) ısındırılacaklar (Müellefe-i Kulub)' kavramı vardır. Bu durum zekat politikasının hangi esneklik vizyonunu işaret eder?

A

Çok güçlü ordular satın almaya yaradığını

B

Maddi yardımın; ön yargıların kırılması, barış inşası ve farklı kültürlerin/siyasi duruşların kalbini şefkatle kazanmakta kullanılan bir diplomatik bütçe olması vizyonunu

C

Zenginlerin daha az zekat ödemeleri gerektiğini

D

Fonksiyonunu sadece akrabalarla sınırlı tuttuğu

Soru 4

Zekat verilirken (özellikle sadaka ulaştırılırken) 'Sağ elin verdiğini, sol elin görmemesi' prensibi, salt bir gizlilik meselesi değil, aynı zamanda güç dengesi felsefesidir. Bu 'güç' (Tahakküm) ikilemi nasıl açıklanabilir?

A

Kimlerin zengin olduğunun devlete bildirilmemesi şansıdır

B

Paranın getirdiği psikolojik kibrin (tahakkümün/baskının), yardıma muhtaç bireyin insani onuru üzerinde kurulmasını kökten kırarak eşitliği sağlamasıdır

C

Zekatın sadece geceleri verilebileceğinin fiziksel kuralı olmasıdır

D

Sadece zenginlerin birbirlerini haset etmemesini önler

Soru 5

Allah (c.c.) ile kurulan sevgi bağını merkeze alırsak; Zekat vermek 'Kavramsal (Kelime)' olarak insanın içindeki hangi 'putu' kırmayı temsil eder?

A

İbadetlerdeki zorluk felsefesini

B

Sosyal fobi putunu

C

Kalpte yer etmiş en büyük madde sevgisini 'Para/Mülk (Dünyevilik)' putunu feda ederek temizlemek (Arınmak)

D

Daha az uyuma alışkanlığı

Soru 6

Fidye (Oruç bedeli) ile Fıtır (Fitre/Bayram bedeli) arasındaki fıkhi kader birliğinin (örneğin ikisinin de bedeli bir fakir doyumu=Buğday/Gıda bedelidir) temel sosyolojik mesajı nedir?

A

Veren zenginlerin hepsinin buğday üreticisi olması gerçeğidir

B

Sadece altın bulamayanların bu sisteme dahil olmasıdır

C

Çünkü başka para hesaplama modeli yoktur

D

İkisi de 'Açlığın olmadığı' bir günü baz alarak (en asgari insani hak) insanın tok olarak bayram ve ibadet edebilme onurunu merkeze koyar

Soru 7

Tüm ünitenin (Hard Mode) kavramsal final sentezi: Zekat, Fitre, Fidye ve Sadaka... Tüm bu mekanizmalar İslam toplum yapısını hangi mimari metafor ile kusursuzca inşa eder?

A

Binaların sadece gece aydınlatıldığı şehir sistemi

B

Sürekli savaşan bir çelik ordunun saldırı düzeni

C

Farklı gelir seviyelerindeki bireylerin merhamet, ahlak ve sorumluluk harcıyla (adalet) birbirine kenetlendiği, krizlerde birbirini taşıyan 'Yıkılmaz Bir Kubbe (Kardeşlik Binası)'

D

Kapitalistlerin daha büyük fabrikalar açabildiği bir plazalar

Soru 8

I. Eşitlik (Zengin de fakirleşsin)
II. Mutlak Teslimiyet
III. Adalet ve Denge (İtidal)
Yukarıdakilerden hangisi İslam zekat mantalitesinin 'hedefleri' içerisine girmez?

A

I (Herkes aynı yoksullukta veya zenginlikte mutlak eşit olsun zorlaması İslam felsefesi değildir)

B

II (Teslimiyet olmaz ise İslam olmaz)

C

Hepsi hedeftir

D

III (Adalet İslamın kalbidir)

Soru 9

Bir lise tarih felsefecisi, 'Hz. Ömer devrinde, Afrika ve Şam'da zekat verilecek fakir bulunamadığı için fonlardaki parayla sokak aydınlatmaları yapılmıştır.' tezini sunmaktadır. Bu tarihi tez Zekat'ın 'Gizli Fonksiyonu' olarak neyi kanıtlar?

A

Zekatın yoksulluğu ortadan tamamen kaldırabilen (sıfırlayabilen) ve elde kalanla da devleti bayındır (refah) hale getirebilen muazzam bir makroekonomik model olduğunu

B

Arapların aslında o dönemde Avrupa'dan borç aldığını

C

Müslümanların aslında o dönemde çok fazla para stokladıklarını

D

Zekat sisteminin fakirleri yoksulluğa alıştırdığını ve tembelleştirdiğini

Soru 10

Maun Suresinde geçen 'Fe veylün l’il musallîn (Yazıklar olsun o namaz kılanlara ki)' uyarısının temel teolojik bağlamı şudur: İbadet şekil değil, eylemdir. Buna göre, namazı (Hakk'ı) eda edip de Maun'u (Halki/Yardımı) esirgeyenlerin kapıldığı büyük teolojik yanılgı nedir?

A

Dini yalnızca dikey bir ritüele (Allah'la bireysel ibadet) indirgeyip, dinin yatay, pratik ve insani (Ahlaki Şefkat) omurgasını reddeden 'şekilci riyakarlık' yanılgısı

B

Birisinin izinsiz bir eşyasını almış olmaları durumu

C

Namaz surelerini Arapça yerine başka dilde okumaları

D

Daha az rekatta namaz kılmış olmaları

Soru 11

Zekatını Kur'an hükmü olan Tevbe:60 Suresindeki hak sahiplerinden (yoksul, yolda kalmış vs.) ziyade siyasi veya fıkhî olmayan yanlış menzillere 'Sanki zekatmış gibi' harcayan kişi için fıkıh alimlerinin ortak kanaati ne olmuştur?

A

Kişi ne niyetle olursa olsun verdiği için zekatı her yerde borçtan düşer

B

Yarı zekat sayılır

C

Ayetle sabit (fıkhi) gruplara ulaştırılmayan ödeme zekat sayılmaz, farz görevi düşmez; kişinin zekatını gerçek yoksul hedeflere tekrar ödemesi (kaza etmesi) gerekir.

D

Daha sevap olur çünkü siyasi kanalları güçlendirmiştir

Soru 12

Toprak ürünlerinden (hasat) elde edilen %10'luk Öşür zekatının sanayi toplumuna uyarlanış tezleri şöyledir; 'Bugünkü teknoloji endüstrisindeki cirolardan da öşür niteliğinde oranlar alınmalıdır.'
İslam Fıkhındaki 'Kıyas' mantığıyla bu yaklaşım hangi ruhla birleşir?

A

Sadece eski köylü zenginlerin zekat vermesini sağlama düşüncesi

B

Dönemin ana üretim hacmine (tarımsal olsun sanayi olsun) merhamet vergisini yansıtarak güncel gelir adaletini (Yeni İctihad / Kıyas) koruma çabasıyla

C

Topraktan alınan zekatın modası geçmiştir gerçeği

D

Zenginleri korkutarak ekonomiyi durdurma hedefiyle

Soru 13

İslam toplumundaki 'Sadaka Taşı' geleneklerinde; zengin isimsiz para bırakır, ihtiyaç sahibi isimsiz alır. Bu model (gelenek) İnfak bilincinin hangi sosyolojik duvarlarını yıkıp attığını sembolize eder?

A

Sokağa dökülen dilencilerin güvenlik tehdidini

B

Cami çıkışlarında beklemelerin azalmasını

C

Bankacılık ve nakit para krizlerini

D

Verenin kibir, alanın eziklik ve minnet (mahcup olma) duygularını tamamen yok ederek sınıfsız/onurlu bir paylaşım ağını ispatladığını

Soru 14

'Yalnız Sana ibadet eder ve yalnız Senden yardım dileriz' (Fatiha Suresi 5. ayet). Eğer dua bir 'Talep/İstemek' ise Zekat ve İnfak bunun hangi yönüyle pratikleştirilmiş halidir?

A

Hiç kimseye yardım etmemek için bahane

B

Birbirlerine sadece sözle teselli vererek

C

Rabbinden cömertlik / yardım dileyen ellerin, pratik hayatta diğer kullara kendi ceplerinden yardım ve cömertlik sunarak merhameti eyleme/duaya dönüştürmesi

D

Kur'an'ın sadece lafzi yorumu

Soru 15

İhlas kavramı, (Bir eylemi sadece Allah rızası için pürüzsüz yapma bilinci) en çok hangi ibadet esnasında turnusol kağıdı görevi görür ve zedelenmeye en yakındır?

A

Cenaze namazı kılırkenki hüzün esnasında

B

Sadece oruç tutarken orucun zorluğu esnasında

C

Fakirin gözünün içine bakarken (Zekat/İnfak sırasında); çünkü paranın üstünlük kibrine (riyaya) nefsani olarak en kolay kapılanılacak andır.

D

Yolculuk esnasındaki seferilikte

Soru 16

Modern İslam iktisadına göre; bir şirket sahibi işlettiği fabriyanın binasından zekat vermez ama ürettiği ve stokladığı mamullerden (satılığa çıkmış ürünlerden) 1/40 devri daim (dönüşüm) zekatı verir. Fabrika binasının 'muafiyet' hakkı kazanmasının fıkhî analizi nedir?

A

Şirket vergi ödediği için zekat vermesi yasaktır

B

Binalar eskidikleri için her yıl zekattan zarar ederler

C

Çünkü yapılar beton olduğu için toprak grubuna girer ve öşür bekler

D

Çünkü bina ve üretim tezgahları sabit 'Asli İhtiyaç (Üretim Aracı)' hükmündedir; amaç ağacı kesmek değil üretimden doğan meyvenin (nema/kazanç) hakikaten hesap edilmesidir

Soru 17

Kuran'da servetin sadece zenginler arasında dolaşan bir tekere (güce) dönüşmemesi uyarısı (Haşr, 7) yapılmaktadır. Zekat sistemi bu sosyo-ekonomik soruna bir neşter vurur. Aşağıdaki ifadelerden hangisi 'tekelleşme' kavramını ortadan kaldıran en keskin İslam iktisadı kuralıdır?

A

Esnafın kendi aralarında daha çok alışveriş yapması

B

Zenginlerin sadece zekatı Ramazan ayında vermesi kuralı

C

Kurban kesim oranlarının artırılması

D

Atıl (duran) sermayenin 1/40 (Zekat) ile vergilendirilerek, zenginlerin malı stoklayıp piyasayı boğmasının engellenmesi

Soru 18

I. Nisap (En alt varlık eşiği)
II. Kurumsal zekat toplama hakkı ve devlet fonu
III. İnfak (Gönüllü sürekli bütçe)
İslam bu üç ayağı (sacayağını) neden fıkhi sisteme aynı anda koymuştur?

A

İnsanlara sadece matematik hesapları yaptıran bir bilim empoze etmek sebebiyle

B

Bireyi vicdanen özgür kılarken (İnfak), yoksulu da bir zenginin keyfine bırakmadan Matematiksel bir sosyal (Nisap/Zekat) garanti altına almak ve sistemi sürdürülebilir kılmak için

C

Devletlerin her zaman daha zengin olmak istemesi ve sömürü yüzünden

D

İnsanlara daha fazla dini tatil ve şölen sahası yaratmak maksadıyla

Soru 19

Osmanlı döneminde kuşlar için 'Göçmen Kuşlar Vakfı/Gurabahane' yapılması, İslam inancındaki 'Sadaka' mefhumunun felsefi olarak hangi sınırları yıktığının ve nereye dokunduğunun kanıtıdır?

A

Müslümanların hayvan gücüne orduda ihtiyaç duymaları

B

O devirdeki insanların sadece kuş evleriyle ilgilenmek istemeleri

C

İyiliğin dar bir 'İnsan Faydası' (Menfaat) çemberinden çıkıp, kainattaki tüm (ekolojik) mahlukları kucaklayan evrensel ve karşılıksız bir rahmet estetiğine ulaşmasıdır

D

Kuşların yiyecek maddesi olarak tüketilmesi

Soru 20

İslam fakihleri 'Eğer borçlu isen ve borcundan geriye birikimin kalmıyorsa öncelikli farziyet borç ödemendir, zekat değildir.' kuralını işletirler. Bu ilkeyle hedeflenen öncelikli ekonomik hak nedir?

A

Kimseye gösteriş (hayırseverlik tiyatrosu) yapmadan önce, Kul Hakkı ve mutlak adalet olan (başkasına ait) 'borç' emanetinin temizlenmesi prensibidir

B

Hediye vermeyi engellemektir

C

Fakir olunduğu halde daha borçlu numarası yapabilmektir

D

Sadece ticareti artırmaktır

Zekat ve Sadaka - Test 7

Hatalı Soru Bildirimi