Soru 1

İslam hukukunda (fıkıhta) zekât, fitre ve kefaret gibi malî ibadetlerin Asr-ı Saadet’te buğday, arpa veya hurma gibi malların kendisiyle (aynen) ödenmesi esas alınmışken; Hanefî fakihleri bu ödemelerin nakit para veya eşdeğer kıymet üzerinden yapılmasını da caiz görmüşlerdir.

Hanefî mezhebinin bu yaklaşımında öne çıkan temel fıkhî gerekçe aşağıdakilerden hangisidir?

A

İbadetlerin şekilsel şartlarının zamanla tamamen ortadan kalktığı düşüncesi

B

Hz. Peygamber dönemindeki ölçü birimlerinin günümüze ulaşmamış olması

C

Malî ibadetlerin yalnızca devlet eliyle toplanıp dağıtılmasını sağlama isteği

D

Yoksulun ihtiyacını gidermede kıymetle ödemenin daha yararlı görülebilmesi

Soru 2

Maun Suresi'nde "Yazıklar olsun o namaz kılanlara ki onlar kıldıkları namazdan gâfildirler, gösteriş yaparlar ve en ufak bir yardıma bile engel olurlar." buyrulmaktadır.

Bu ayetlerde ibadet eden kimsede görülen olumsuz tutumlar dikkate alındığında, İslam'ın ibadet ve ahlak anlayışına dair çıkarılabilecek en temel ilke aşağıdakilerden hangisidir?

A

Şekilsel şartları tamamlanan ritüeller, kişiyi bireysel ve vicdani yükümlülüklerinden kurtarır.

B

Dini inancın temeli, ibadetlerin biçimsel eksiksizliğine ve ritüel yoğunluğuna dayanmaktadır.

C

Sosyal yardım faaliyetleri, temel ibadetlerin yerini alarak dini sorumlulukları tamamlar.

D

İbadetlerin makbuliyeti, toplumsal sorumluluk ve ahlaki samimiyetle bütünleşmesine bağlıdır.

Soru 3

İslam hukukunda zekat ve öşür oranları belirlenirken üretim sürecindeki emek ve masraf yükü dikkate alınmaktadır. Bu ilke doğrultusunda, kanallarla ve su motorlarıyla masraf edilerek yetiştirilen tarım ürünlerinden verilen öşür oranı, yalnızca yağmur suyuyla masraf yapılmadan elde edilen ürünlerin öşür oranının kaçta kaçına eşittir?

A

\(\frac{1}{3}\)

B

\(\frac{3}{4}\)

C

\(\frac{1}{2}\)

D

\(\frac{1}{4}\)

Soru 4

İslam hukukunda mükellefin normal durumlarda yerine getirmekle sorumlu olduğu asli hükme "azimet", meşakkat ve zaruret gibi özel durumlarda bu yükümlülüğü hafifleten geçici hükme ise "ruhsat" adı verilir. Seferîlik durumunda dört rekatlı farz namazların iki rekat olarak kılınması (kasr-ı salât) ruhsat kavramının belirgin örneklerinden biridir.

Buna göre seferîlikte namazların kısaltılması uygulaması, fıkıh ilmindeki aşağıdaki temel ilkelerden hangisiyle doğrudan ilişkilidir?

A

Toplumsal düzenin korunmasında caydırıcılığın öne çıkarılması

B

Dinde zorluğun kaldırılması ve kolaylaştırmanın esas alınması

C

Bireysel ibadetlerde içsel niyetin biçimsel şekle üstün tutulması

D

İbadetlerde niceliksel çoğunluğun ve devamlılığın hedeflenmesi

Soru 5

Ticaretle uğraşan bir mükellef, elindeki nakit parası nisap miktarına ulaştıktan üç ay sonra, henüz havl-i havalân (üzerinden bir yıl geçmesi) şartı gerçekleşmeden bu malın zekatını muhtaçlara önceden ödemiştir. İslam hukukçularının çoğunluğuna (cumhur) göre, nisap miktarı mala sahip olduktan sonra zekatın vaktinden önce ödenmesi (ta'cîlü'z-zekât) ile ilgili bu uygulamanın fıkhî hükmü aşağıdakilerden hangisidir?

A

Zekatın vaktinden önce ödenmesi caiz olmayıp verilen miktarın mükellefe iadesi zorunludur.

B

Havl-i havalân şartı gerçekleşmediği için verilen miktar zekat yerine geçmez, nafile sadaka olur.

C

Zekat ödemesi geçerli sayılır ancak sene sonunda mal miktarı artarsa ek ödeme yapılması yasaktır.

D

Nisap miktarı mala sahip olunduğu için vaktinden önce verilen zekat geçerli kabul edilir.

Soru 6

I. Nisaba dahil olmayan 'asli ihtiyaçlara' binek aracı, ev içi eşyalar ve ev bedeli girer.
II. Sadece kira getiren binalar ve ticari yatırım araziler zekata (gelirlerinden) tabi olur.
Verilen yargılara göre fıkhın mülkiyete bakış felsefesi nedir?

A

İnsanın temel barınma/yaşama asgari konforunu güvence altına alırken, 'artıcı/nema/yatırım' nitelikli lüks ve ticari büyümeleri paylaşıma zorlaması

B

Tüm mülkiyetin yasak olduğu inancı

C

Ev eşyalarının değersiz görüldüğü

D

Kiracıların haklarının daha çok korunduğu

Soru 7

İslam medeniyetinde servetin yalnızca zenginler arasında dönüp dolaşan bir güç olmasını engellemek, toplumsal tabakalar arasındaki ekonomik uçurumu kapatmak ve dar gelirlileri korumak amacıyla hayata geçirilen infak ve zekât müesseseleri, modern iktisat kuramında aşağıdaki kavramlardan hangisiyle doğrudan ilişkilendirilir?

A

Üretim faktörlerinin devletleştirilmesi ilkesi

B

Bölüşümde adalet ve yeniden dağıtım mekanizması

C

Pazar ekonomisinde serbest rekabetin korunması

D

Fiyat istikrarı ve makroekonomik denge modeli

Soru 8

Zekat verirken 'Riya (Gösteriş)' tehlikesini en aza indiren tarihi ve pratik İslami uygulama aşağıdakilerden hangisidir?

A

Yoksullarla birlikte iftar yemeği düzenlemek

B

Akrabaya vererek isim yapmak

C

Sadece nakit parayı geceleri sokakta dolaştırmak

D

Zekatı kişisellikten çıkarıp kurumsallaştırmak; aracı vakıflar, beytülmal (devlet fonu) sistemine yatırıp anonim dağıtmak

Soru 9

'Gelen zekat fonlarıyla sırf eğitim görsün, ilim sahibi olsun ve toplumu kalkındırsın diye öğrenci bursları vermek', Zekat hükümlerinde geçen (Tevbe:60) hangi kavram çatısı altında en güçlü yorumlanabilir?

A

Sadece ordu donatımı ve silah bütçesi

B

Köleleri azad etmek (Rikab)

C

Zekat memurlarının maaş durumu

D

Fî Sebilillah (Allah yolunda çabalayanlar/İlim yolcuları) veya Fakirler/Miskînler grubu

Soru 10

Zekat verenin malı (psikolojik ve ilahi yasa gereği) bereketlenerek ve arınarak artar. Peki Zekat ALAN kişi, toplumdaki bu döngünün neresindedir? Zekatın ona katkısı zengin olmak mıdır?

A

Zekat alınca onun da hemen ertesi gün başkasına 1/40 harcaması gerekir

B

Zekat alan, açlığın ve borç bataklığının çaresizliğinden (ezikliğinden) sıyrılarak; onurlu, üretime katılabilecek, suça bulaşmayacak yaşamsal asgari güvenceye kavuşur

C

Zekat sadece onun günahlarını temizler, maddi bir katkısı olmaz

D

Evet zekat alan kesinlikle her yıl katlanarak zengin olmalıdır

Soru 11

İslam dininde 'veren el' ile 'alan el' arasında gönül köprüsü kurarak vereni kibrin ve cimriliğin olumsuz etkilerinden, alanı ise mahcubiyet ve minnet duygusundan kurtaran temel ibadet aşağıdakilerden hangisidir?

A

Maddi durumu elveren kişilerin hac mevsiminde kestiği kurban ibadeti

B

Belli bir birikime sahip Müslümanların yılda bir kez verdiği zekât ibadeti

C

Yalnızca Ramazan bayramı öncesinde verilen fıtır sadakası (fitre)

D

Kesintisiz sevap kazandırma amacı taşıyan sadaka-i cariye hayırları

Soru 12

İslam ibadet ve ahlak esaslarında zekat ile sadaka verirken öncelikle yakın akraba, komşu ve yakın çevredeki ihtiyaç sahiplerinin gözetilmesi teşvik edilmiştir. Hz. Peygamber, "Yoksula verilen sadaka bir sadaka, akrabaya verilen ise hem sadaka hem de akrabalık bağını koruma sayılır." buyurarak bu sıralamanın önemini belirtmiştir.

İslam'ın sosyal yardım anlayışında benimsenen bu "yakından uzağa" ilkesinin temel sosyolojik amacı aşağıdakilerden hangisidir?

A

Bireylerin kişisel mülkiyet edinme haklarını kısıtlayarak eşitliği sağlamak

B

Ekonomik kaynakların yalnızca yerel pazarlarda dolaşımını zorunlu kılmak

C

Toplumsal yardımlaşmada bürokratik engelleri tamamen ortadan kaldırmak

D

Sosyal dayanışmayı en yakın halkadan başlatarak toplumsal dokuyu güçlendirmek

Soru 13

İslam ahlakında toplumsal dayanışma ve yardımlaşma ibadetleri değerlendirilirken iyiliğin ve paylaşmanın sınırları yalnızca din kardeşliği ile kısıtlanamaz. İslam alimlerinin ve sahabenin uygulamalarında, ihtiyaç sahibi olan gayrimüslim komşulara da sadaka verilmesi ve yardım edilmesinin tavsiye edilmesi bu anlayışın somut bir göstergesidir.

Bu durum dikkate alındığında, İslam'daki infak ve yardımlaşma ilkesi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A

Bireysel ibadetleri toplumsal sorumluluk ve infaktan daha öncelikli tutar.

B

İnsani değerleri ve komşuluk hukukunu inanç ayrımı gözetmeksizin önceler.

C

Toplumsal yardımlaşmayı yalnızca soy ve akrabalık bağlarıyla sınırlandırır.

D

Maddi yardımları sadece aynı beldede yaşayan akraba gruplarına şart koşar.

Soru 14

İslam iktisat ilkesine göre zekat ve infak gibi sosyal yardımlaşma ibadetlerinin aksatılması sonucu meydana gelen, servetin iktisadi dolaşımdan çekilip âtıl biçimde biriktirilmesini ifade eden ve Kur'an-ı Kerim'de sakındırılan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

A

İsraf (Mevcut kaynağı lüzumsuz ve ölçüsüzce harcama)

B

Riba (Sermaye üzerinden çabasız haksız kazanç sağlama)

C

Kenz (Mülkü yatırımdan çekip stoklayarak âtıl bırakma)

D

İhtikâr (Malı piyasadan çekerek fahiş fiyatla satma)

Soru 15

İslam düşüncesinde infak, bireyin sahip olduğu imkânlardan feragat ederek kayba uğraması değil; aksine geçici olan maddi varlıkları kalıcı ve ebedî bir kazanca dönüştürme eylemidir. Nitekim Kur'an-ı Kerim'de yer alan "Mallarını Allah yolunda harcayanların durumu, her başağında yüz dane bulunan yedi başak vermiş bir tohuma benzer..." (Bakara suresi, 261. ayet) ifadesi, infakın bu özünü temsil eder.

Bu ayet ve infak anlayışı birlikte değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

A

Toplumsal dayanışmanın yalnızca zengin bireylerin sorumluluğunda olduğuna

B

Paylaşma ahlakının sadece belirli zaman ve ibadet dönemleriyle sınırlı olduğuna

C

İnfak edilen imkânların yok olmayıp manevi olarak çoğalarak bereketlendiğine

D

Maddi kaynakların paylaşılmasının kişiye dünyevi bir saygınlık kazandırdığına

Soru 16

İslam akaidinde, dinen kesinliği sabit bir ibadetin farz olduğunu kalben ve diliyle kabul ettiği hâlde; sırf tembellik, ihmal veya nefse uyma sebebiyle bu ibadeti yerine getirmeyen fakat emrin kutsallığını ve farziyetini reddetmeyen bir kimse, Ehl-i Sünnet akaidine göre hangi konumda değerlendirilir?

A

Farzı ihmal ettiği için fâsık (günahkâr) mümin kabul edilir.

B

Sorumluluğu aksattığı için doğrudan müşrik kabul edilir.

C

Ameli terk ettiği için dinden çıkmış (mürted) kabul edilir.

D

İmanı kalpte kalmadığı için gizli münafık kabul edilir.

Soru 17

İslam fıkhında zekat yükümlülüğü ve uygulamasına ilişkin aşağıda verilen durumlardan hangisinde fıkhî ve mantıksal bir hata bulunmaktadır?

A

Ticaret amacıyla elde tutulan gayrimenkullerin zekat hesabında, taşınmazın güncel piyasa değerinin esas alınarak hesaplanması.

B

Kendi öz anne ve babasına zekat veremeyen nisap sahibi bir kimsenin, ihtiyaç sahibi olan fakir kardeşine zekat verebilmesi.

C

Borcu düşüldükten sonra elinde kalan net serveti nisap miktarının altında kalan bir kimsenin zekat vermekle mükellef tutulması.

D

Emek ve masrafla sulanan tarım ürünlerinde zekat oranının yirmide bir, yağmurla sulananlarda ise onda bir olarak hesaplanması.

Soru 18

Tarımsal üretim yapan bir kimse, elde ettiği mahsulün kaliteli kısmını ticari satış için ayırmış; çürümeye yüz tutmuş ve tüketilmesi güç olan kısımlarını ise zekat borcunu ödemek amacıyla yoksullara dağıtmıştır.

İslam ibadet fıkhı ve ahlak ilkeleri bakımından bu tutumun reddedilmesinin ve geçersiz sayılmasının temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

A

Zekat vesilesiyle verilen malların doğrudan devlet kurumlarınca toplanması

B

İbadetlerde samimiyetin ve fayda sağlayan malın paylaşılmasının esas alınması

C

Zekat borcunun sadece nakde dönüştürülmüş varlıklar üzerinden ödenebilmesi

D

Tarımsal mahsulün zekat oranının satış miktarına göre belirlenmek zorunda olması

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi zekat hesaplamasının temel birimi olan Nisap'ın, enflasyonist çağımızda bir adaletsizlik oluşturmaması için alimler tarafından yapılan bir fıkhî korunma uyarısıdır?

A

Altın yerine dolar kabul etmek

B

Her yıl zekat miktarını iki katına çıkarmak

C

Ekonomik krizlerde bütün zekat kurallarını rafa kaldırmak

D

Değeri düşmüş fıkhî ölçülere (örn: günümüzde gümüş değeri) sığınıp insanları suni zengin göstermemek; zenginlik baremini en reel (Örn: 85 g Altın) standartta adalette tutmak

Soru 20

İslam kültüründe zekât, sadaka ve vakıf gibi müesseselerin temel amacı toplumsal refahı ve adaleti sağlamaktır. Bir araştırmacı, toplumsal yardımlaşma mantığı üzerine yaptığı değerlendirmede: "İhtiyaç sahibine sürekli gıda yardımında bulunmak onun anlık yaşamını sürdürmesini sağlar; fakat ona bir iş imkânı veya üretim aracı temin etmek onu yoksulluk döngüsünden tamamen çıkarır." ifadelerini kullanmıştır.

Bu araştırmacının dile getirdiği yaklaşımın temel hedefi aşağıdakilerden hangisidir?

A

İnfak ibadetinin manevi yönünü maddi kazanımların gerisinde tutmak

B

Toplumsal dayanışma faaliyetlerini tamamen devlet eliyle yürütmek

C

Bireyleri bağımlı yapıdan kurtararak sürdürülebilir üretime kazandırmak

D

Zenginler ile fakirler arasındaki gelir farkını vergiyle kapatmak

Zekat ve Sadaka - Test 8

Hatalı Soru Bildirimi